Ký ức năm đói 1988 ở miền Bắc hiện về qua câu chuyện bốn anh em quê Sông Lô liều mình cuốn bè tre xuôi dòng về Hà Nội bán kiếm gạo. Nhân vật chính là thầy giáo Ninh – người cha nghèo nhưng giàu nghị lực.
Chuyến bè tre lênh đênh giữa rét sông Hồng, niềm vui lúc xuất phát và nỗi thất bát khi cập bến Chèm… tất cả gợi lại thời bao cấp gian nan mà nghĩa tình vẫn bền chặt. Một lát cắt đời sống, nhắc con cháu hôm nay biết trân trọng hiện tại và ghi nhớ quá khứ.
Chuyến Bè Tre Xuôi Qua Hai Con Sông
Trong những năm tháng khó khăn của lịch sử Việt Nam, nạn đói miền Bắc 1988 vẫn là ký ức ám ảnh với bao gia đình nông thôn. Hôm nay, mình muốn kể lại một câu chuyện có thật từ quê hương, về bốn anh em liều lĩnh cuốn bè tre từ Sông Lô xuôi về Hà Nội mưu sinh, với nhân vật chính là thầy giáo Ninh – một người cha tận tụy giữa cơn đói kém. Câu chuyện không chỉ về sự vất vả mà còn về tình anh em, nghị lực sống, gợi nhớ ký ức thời bao cấp mà thế hệ trẻ cần biết.
 |
| Bè tre - Ảnh Internet |
Năm Đói Kém 1988 Ở Miền Bắc Việt Nam
Năm 1988, miền Bắc Việt Nam chìm trong nạn mất mùa nghiêm trọng. Hợp tác xã phân phối gạo eo hẹp, nhiều nơi dân chúng thiếu ăn triền miên. Quê mình – một làng nhỏ ven Sông Lô – cũng không ngoại lệ. Gia đình ông Ninh, một thầy giáo cấp 2 dạy học ở trường làng, là điển hình cho cảnh nghèo khó ấy. Thầy Ninh một vợ bốn con, vợ quanh năm cày cuốc trên đồng ruộng nhưng vẫn không đủ no. Lương giáo viên thời bao cấp chỉ đủ sống qua ngày, huống chi nuôi bốn miệng ăn. Thiếu ăn kéo dài khiến thầy phải nghĩ cách kiếm thêm, dù nghề dạy học vốn cao quý nhưng không cho phép "ngồi yên" giữa nạn đói.
Đó là lúc bốn anh em ông Hồng (anh cả), ông Hoàng, ông Ninh (thầy giáo làng), và ông Dương rủ nhau liều lĩnh. Họ mua tre tươi ở quê, cuốn thành bè lớn, thả trôi từ bến phà Then Sông Lô xuôi dòng về Sông Hồng, cứ thế lênh đênh đến Hà Nội bán. Ngày ấy, buôn bán thời bao cấp khó khăn trăm bề: không xe cộ, không vốn liếng, chỉ dựa vào sức người và dòng sông. Họ hy vọng bán tre lấy tiền lãi mua gạo cứu đói cho gia đình, đặc biệt là nhà thầy Ninh với bốn đứa con thơ.
Vui Và Khốn Khổ
Sau khi cuốn bè xong, bốn anh em ngồi lên và thả trôi theo dòng nước xiết. Đoạn sông nào mắc cạn, họ nhảy tùm xuống đẩy bè ra dòng chảy. Ban đầu, mọi thứ thật vui: nghĩ phen này vừa du lịch trên sông vừa kiếm tiền! Họ mang rượu và cá khô ra "liên hoan" giữa sông nước mênh mông, cười đùa như quên hết cái đói quê nhà.
Nhưng sông nước không dễ chịu. Lênh đênh mấy tiếng đồng hồ dưới gió rét căm căm, thầy Ninh – người yếu hơn vì hàng ngày dạy học chứ không quen lao động nặng – bắt đầu cảm lạnh. Bụng thì đói, thầy nằm co ro trên bè, tóc tai râu ria bờm xờm. Mấy anh em khỏe mạnh tìm chỗ kín gió, lấy quần áo ủ ấm cho thầy. Một thầy giáo cấp 2, trụ cột gia đình một vợ bốn con, giờ đây phải chịu cảnh ấy chỉ để kiếm miếng ăn – nghĩ mà xót xa!
Bị Ép Giá
Về đến bến Chèm Hà Nội, bè tre được các đầu nậu tiếp cận "hỗ trợ". Thấy thầy Ninh nằm bất động, họ hỏi: "Cụ kia làm sao đấy, sống hay chết?" Vất vả quá, cộng với bị ép giá thảm hại, bốn anh em đành bán vội lấy tiền vốn . Không lãi lời gì, họ lôi thôi lếch thếch qua chợ mua mấy cân thịt sỏ lợn, dẫn nhau vào nhà đứa em ở Cầu Giấy nấu nướng nghỉ ngơi. Chiều tối, ra ga Trần Quý Cáp (nay là Ga Hà Nội) bắt tàu về quê.
Chuyến đi thất bát, nhưng đó là minh chứng cho nghị lực mưu sinh thời kỳ đói kém. Thầy Ninh, với nghề dạy học, vẫn hy sinh vì vợ con. Gần 40 năm trôi qua (từ 1988 đến nay), không biết các cụ còn nhớ không? Có lẽ ký ức này vẫn sống mãi, như bài học về tình thân và sự kiên cường.
Ôn Lại Quá Khứ Để Trân Trọng Hiện Tại
Nạn đói 1988 miền Bắc dạy chúng ta về sự gắn bó gia đình, về những chuyến đi mạo hiểm để sống sót. Thầy giáo Ninh và anh em đã vượt qua khó khăn bằng sức mạnh tình thân và ý chí sắt đá. Ngày nay, khi cuộc sống sung túc hơn, hãy kể những câu chuyện như thế cho con cháu nghe. Nếu bạn có ký ức thời bao cấp tương tự, hãy chia sẻ bên dưới nhé!
...
P/s: Hiện nay, mấy anh em đã cao tuổi nhưng vẫn khỏe mạnh. Có điều kiện tổ chức một chuyến đi về chú em ở Cầu Giấy thì hay quá.
