Một lát cắt ký ức thời bao cấp, nơi mùi giấy cũ và những tờ tem phiếu mỏng manh gói trọn tình người ấm áp.
Cổ & Cũ – Du Hà Ngọc
 |
| Bìa mua hàng - Ảnh Internet |
Mùi giấy, mùi ký ức
Ngày ấy, trong ngăn kéo gỗ sẫm màu của mẹ, luôn có một cuốn sổ gạo và vài tờ tem nhỏ xíu, mỏng như lá lúa non. Mỗi lần bà mở ra, một làn hương rất riêng thoảng lên — mùi giấy cũ, pha lẫn mùi gạo tẻ mới — thứ hương không thể gọi tên, mà chỉ có thể nhớ.
Hồi đó, cầm được tờ tem mua đường, mua dầu, thấy lòng rộn ràng như nhặt được của quý. Cả nhà xúm lại, chẳng phải để tiêu cho hết, mà để nghĩ xem chia thế nào cho đủ. Niềm vui khi ấy không nằm ở chỗ có nhiều, mà ở chỗ có để cùng nhau.
Những hàng người, những nụ cười
Những buổi trưa nắng, trước cửa hợp tác xã, người xếp hàng dài như một dòng sông chậm chạp. Tiếng dép cao su lẹp xẹp, tiếng quạt nan phẩy nhè nhẹ, tiếng loa phường đều đều như một nhịp thở quen thuộc của phố.
Ai cũng ôm sổ gạo trong tay, không sốt ruột, không chen lấn. Đứng chờ, mà như đứng gần nhau hơn. Người kể chuyện mùa vụ, người hỏi thăm con cái, trẻ con thì chạy vòng quanh, lom khom nhặt những mẩu tem rơi — như nhặt lại niềm vui nhỏ.
Có hôm, mẹ tôi xếp hàng gần cả buổi, chỉ đổi được một chai nước mắm bé xíu. Bà cầm về, vẫn cười hiền, nói nhẹ như gió:
“Còn hơn là không có con ạ.”
Câu nói ấy, giờ nghĩ lại, không phải để an ủi — mà là một cách sống.
Thiếu mà không thiếu
Cái thời ấy thiếu đủ thứ — từ hạt gạo, cân đường, đến tấm vải may áo. Nhưng lạ là, lại không thấy mình nghèo.
Nhà này chia nhà kia nắm gạo. Người có thêm lạng đường thì bớt lại một phần cho hàng xóm. Bữa cơm đạm bạc, nhưng không bao giờ lạnh. Vì có thêm một chút tình người, bỏ vào nồi trước khi bắc xuống.
Có lẽ, trong cái chật chội của vật chất, lòng người lại tự biết mở rộng ra — như một cách để cân bằng.
Khi ký ức trở thành báu vật
Bây giờ, sổ gạo và tem phiếu nằm yên trong khung kính. Giấy đã ố vàng, mép đã sờn, chữ có chỗ nhòe đi theo năm tháng.
Nhưng lạ thay, mỗi lần nhìn lại, ký ức không cũ.
Nó vẫn nguyên vẹn — như vừa mới hôm qua.
Tôi vẫn thấy bóng dáng mẹ lom khom bên bếp, vẫn nghe tiếng dép bước vội trong chiều, vẫn cảm được cái ấm áp rất nhỏ mà rất thật của một thời.
Có lẽ, điều quý nhất không phải là những tờ tem đã hết hạn,
mà là tấm lòng của những con người đã sống trong thời ấy — thứ chưa bao giờ mất giá.
Tem phiếu gói trong túi áo nâu,
Bà xếp hàng tựa bóng cau đầu ngõ.
Mớ rau chia nửa, cân đường nhỏ,
Mà tình người thì chẳng hề hao.
 |
| Tem mua lương thực - Ảnh Internet |
P/s:
Thời tem phiếu không dư thừa vật chất.
Nhưng đủ đầy một thứ mà bây giờ đôi khi phải đi tìm — đó là sự ấm áp giữa người với người, giản dị mà bền lâu.
---
