MỤC LỤC

"Đọc chậm để thấy cái “hồn” của đồ vật, để nghe tiếng thời gian lật mình"

CỔ và CŨ  - Du Hà Ngọc 

Chèn tiêu đề

I. Những Năm Tháng Bao Cấp

1. Hoạn sắn cứu đói
2. Cụ Ninh
3. Cây chè của bà tôi
4. Con lợn đầu tiên
5. Khu vườn của ông bà
6. Cái quạt kéo
7. Nhà Thờ Tổ Họ Hà
8. Con lợn thứ hai
9. Chiếc quạt trần Hoàn Kiếm
10. Nồi canh riêu cua nấu dọc
11. Bánh Tu Hú
12. Thông báo quan trọng
13. Ông Nội Tôi Và Quả Phật Thủ
14. Mừng Thọ Bảy Mươi – Một Tờ Giấy Treo Chậm Thời Gian
15. Bến Trông Chồng

II. Những Người Tôi Nhớ
    

1. Rượu và ...gái
2. Thịnh Củng và con nai rừng
3. Tẽn tò
4. Kỷ niệm tuổi học trò
5. Hùng Sớ và chiếc xe cub 79
6. Ông Viện trưởng
7. "Chiêu" của chàng trai người Việt
8. Chiếc kính râm và Người đàn ông Cộng hòa Dân chủ Đức
9. Ông Son và Bà Sụng
10. Thiên đường anh mơ
11. Tự ti và Tự tin
12. Bà giáo - Bóng hình năm tháng
13. Uống nước nhớ nguồn
14. Dì Tính
15. Cái Bé – Cuộc gặp muộn qua màn hình nhỏ

III. Đồ Cũ Còn Hơi Ấm - Góc Nhìn 

1. Shipper – Những bánh xe âm thầm của nền kinh tế số
2. Kính râm tròng tròn
3. Chiếc kính thời thượng
4. Chiếc kính râm không dành cho số đông
5. Tuổi già và thời trang
6. Chiếc kính râm nồi đồng cối đá
7. Năm 2025 – nhìn lại, như đứng bên bờ một dòng sông cũ
8. Chiếc radio - Sóng quê nơi xứ lạnh
9. 162 Trần Quang Khải – Một địa chỉ trong ký ức ngành GTVT của tôi
10. Mr. Dag Vegger – Người Tư vấn
11. AI & Camera Giao Thông
12. Khi Kiến thách thức Voi: Quy luật bất biến của lịch sử
13. Phố đường tàu Hà Nội – Có thể trở thành sản phẩm du lịch mạo hiểm chính thống?
14. Khi chiến trường nằm cả trong… kho bạc quốc gia
15. Giá dầu tăng – Mỹ có thực sự “kiếm được nhiều tiền”?
16. Khơi mào chiến tranh thì dễ, kết thúc mới khó
17. Từ “Xây để tăng trưởng” đến “Tiêu dùng để phát triển” – Bước ngoặt trong chính sách kinh tế Trung Quốc
18. Khi Eo biển Hormuz “khép cửa”: Một thế giới khát năng lượng
19. Gió xa từ một cuộc từ chức
20. HORMUZ – Một Sợi Chỉ Mỏng Treo Giữa Thế Giới
21. Pakistan – Người chèo đò giữa hai dòng nước xiết Mỹ–Iran
22. Niềm tin – Chìa khóa cho tiêu dùng hộ gia đình Trung Quốc
23. Chi tiết bài phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 01/04/2026 (sáng 02/04/2026 giờ Việt Nam) về cuộc chiến với Iran
24. Những cái gật đầu – giữa cơn bão lớn
25. Cây gậy và củ cà rốt ở Eo biển Hormuz – Ván cờ dầu mỏ nóng bỏng

IV. Thơ & Thiền & Nhân vật 

1. Đi giữa Văn Miếu chiều thu
2. Haiku: Người chưa gọi tên
3. Mã Đáo Thành Công
4. Chân dung nhân vật trong Truyện Kiều
5. Vương Thúy Kiều trong Truyện Kiều
6. Vương Thúy Vân trong Truyện Kiều
7. Bài diễn thuyết bằng quốc văn của ông Phạm Quỳnh
8. Vương Quan trong Truyện Kiều
9. Đạm Tiên trong Truyện Kiều
10. Truyện Kiều trong ngoại giao Việt – Mỹ: Chút hương xưa giữa thời cuộc mới
11. Khách Làng Chơi Trong Truyện Kiều
12. Kim Trọng Trong Truyện Kiều
13. Vương Ông (Bố Thúy Kiều, Thúy Vân, Vương Quan) trong Truyện Kiều 
14. Vương Bà Trong Truyện Kiều
15. Thằng Bán Tơ Trong Truyện Kiều
16. Tú Bà Trong Truyện Kiều
17. Mã Giám Sinh trong Truyện Kiều
18. Sở Khanh Trong Truyện Kiều
19. Thúc Sinh trong Truyện Kiều – Người Đàn Ông Đa Tình Nhưng Yếu Đuối Đáng Thương
20. Cây Lộc Vừng Mùa Lá Rụng
21. Ông Quan Xử Kiện – Khi Phép Nước Cũng Biết Rưng Rưng

V. Nốt Nhạc Cười Nhẹ - Khác 

1. Chiếc Xe Đạp Không Chuông
2. Váy áo vẫn đây
3. Nhân năm Bính Ngọ, nói chuyện về ngựa
4. Quần Ống Loe – Từ “Tội Đồ” Sau Giải Phóng Đến Xu Hướng Hot 2025
5. Lịch Mọt, vé số và giấc mơ Vespa
6. “Đôi mắt” trên chấm 11m: Từ giác quan thành vũ khí chiến thuật
7. Ông Mã chột
8. Ông Cao Phong và cuộn băng không kịp tắt
9. Biết Dùng AI – Chuyện Thời Nay Kể Chậm
10. Tháng Giêng – Hơi Thở Đầu Xuân
11. Chuyện cười chủ nhật
12. Tháng Ba – Hương Hoa Bưởi Và Một Ngày Sinh Nhật
13. Ngày hội non sông – Hành trình của lá phiếu
14. Hạnh phúc – thước đo lặng lẽ của tiến bộ nhân loại
15. Mùa hoa sơn tra ở Ngọc Chiến – Bức tranh trắng giữa núi rừng Tây Bắc

VI. Xa Quê 

1. Khăn giấy ngỡ kẹo
2. Người xa quê
3. Khát vọng
4. "Chiêu" của chàng trai người Việt
5. Thịnh Củng và con nai rừng
6. Một thời bao cấp – Bà Phiểng ở Đức
7. Bát chè dọc mùng
8. Tẽn tò
9. Rượu và...gái 
10. Một cuộc trở về lặng lẽ ở Cốc Bó
11. Chiếc radio - Sóng quê nơi xứ lạnh

VII. Những Công Trình Cổ & Câu Chuyện Cũ 

1. Hoàng Thành Thăng Long
2. Cầu Long Biên
3. Nhớ gì viết nấy
4. Tình yêu không có tuổi
5. Phụ nữ Việt Nam
6. Cổ và Cũ
7. Ngày Giải phóng Thủ đô
8. Cuội và Hằng Nga
9. Nhìn lại trận lụt Hà Nội 2008
10. Chọi trâu Đồ Sơn
11. Nhìn lại những trận lụt lớn ở Miền Trung trong quá khứ - Bài học cho hôm nay
12. Hồ Gươm – Mảnh Lưu Ảnh Giữa Trái Tim Hà Nội Xưa
13. Khi chuông đổ giữa mùa Nô-en Hà Nội
14. Hồ Tây Hà Nội – Dẫu trăm năm, nước vẫn xanh một nỗi thiền
15. Lập xuân – ngày mười bảy tháng Chạp
16. Trống Đồng Đông Sơn – Tiếng vang Từ Thuở Hồng Hoang

VIII. Ký ức Vị Xuyên - Hà Giang - Biên giới

1. Ký ức Vị Xuyên 1984 – Những người lính luồn sâu nơi cột mốc Biên Cương
2. Chiếc UAZ giữa chiều rừng điểm cao 812
3. Ký ức Vị Xuyên 1986
4. Một lần tháp tùng Thiếu tướng Hoàng Đan
5. Nghĩa Tình Đồng Đội 2025
6. Hùng Bớp và chuyến xe Ben giữa lửa đạn
7. Ký ức đường hào mùa xuân ở Cốc Nghè
8. Thằng Vĩ
9. Chiến trường Vị Xuyên 1984–1989: pháo binh và “Lò vôi thế kỷ”
10. Một ngày rời chốt trước giờ nổ súng
11. Anh Phương
12. Đoàn cựu chiến binh Công binh Quân khu 2 tưởng niệm tại Ngã Ba Đồng Lộc
13. Thắp Nén Hương Tưởng Nhớ 64 Chiến Sĩ Gạc Ma

IX. Truyện Kiều - NGUYỄN DU                                      

1. (Truyện Kiều - Phần 1). Chị em Kiều du xuân gặp mộ Đạm Tiên
2. (Truyện Kiều - Phần 2).Kim Trọng - Kiều gặp nhau khi du xuân
3. (Truyện Kiều - Phần 3).Biến cố gia đình - Kiều bán mình chuộc cha.
4. (Truyện Kiều- Phần 4). Kiều rơi vào tay Tú Bà và Mã Giám Sinh
5. (Truyện Kiều - Phần 5). Kiều bị Sở Khanh Lừa
6. (Truyện Kiều - Phần 6). Kiều gặp Thúc Sinh
7. (Truyện Kiều - Phần 7). Kiều và Hoạn Thư

"Viết để nhớ, nhớ để thương, thương để sống chậm hơn". Cổ và Cũ - Du Hà Ngọc

Truyện Kiều trong ngoại giao Việt – Mỹ: Chút hương xưa giữa thời cuộc mới

   Một góc nhìn nhẹ nhàng về cách Truyện Kiều đi từ trang sách cổ đến diễn đàn ngoại giao Việt–Mỹ, trở thành chiếc cầu mềm nối hai dân tộc từng trải qua phong trần.

Sen tàn, cúc lại nở hoa (Ảnh minh họa)

(Phong cách CỔ & CŨ – Du Hà Ngọc)

   Có những buổi chiều, tôi hay mở cửa sổ nhìn gió lay mấy chiếc lá khô trong sân. Tự nhiên nghĩ: thời cuộc cũng giống chiếc lá thôi – đổi mùa thì đổi sắc, rơi xuống rồi lại xanh trở lại. Người xưa có câu “Sen tàn cúc lại nở hoa”. Lạ lùng thay, câu thơ ấy không chỉ lẩn khuất trong những trang Truyện Kiều đã ố vàng, mà từng được vang lên giữa chính trường quốc tế, nơi các nguyên thủ cân đo từng chữ như cân đo cả thời đại.

   Thế là tôi nhớ đến câu chuyện văn hóa Việt Nam len vào ngoại giao Việt–Mỹ, nhẹ như hương chè buổi sớm mà bền như tiếng mõ chùa chiều.

Bill Clinton (2000): Khi mùa mới gõ cửa

   Năm 2000, khi Tổng thống Bill Clinton đặt chân đến Việt Nam, cả đất nước vẫn còn bồi hồi như người vừa dọn lại căn nhà cũ, định mời khách phương xa vào chơi. Giữa cuộc gặp gỡ ấy, ông Clinton trích câu:

   “Sen tàn cúc lại nở hoa.

   Sầu dài, ngày ngắn đông đà sang xuân.”

   Một câu thơ mang mùi thời gian, nhưng đứng ở khoảnh khắc ấy lại giống tiếng chuông nhỏ gõ vào quá khứ. Cái mùa chiến tranh tàn tro đã khép, để một mùa mới thắp lên. Tôi tưởng tượng, nếu Nguyễn Du chứng kiến cảnh đó, chắc cũng chỉ khẽ gật đầu: đời xoay vòng, thơ theo đó mà hóa thành nhịp cầu.

Joe Biden (2015): Xóa bớt khoảng cách

   Giữa những lớp sương mỏng của lịch sử, Việt Nam và Hoa Kỳ đã bắt đầu tìm lại ánh nắng chung sau nhiều năm nhiều ngả. Từ những cái bắt tay còn dè dặt, đôi bên dần mở lòng bằng sự chân thành. Những chuyến thăm, những lời đối thoại đã xóa bớt khoảng cách, như con đường làng xưa dần hiện ra khi sương sớm tan.

   Trước khi kết thúc bài phát biểu của mình trong buổi chiêu đãi chào đón Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Bộ Ngoại giao Mỹ tháng 7/2015, Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden đã đọc hai câu thơ trong Truyện Kiều Nguyễn Du bằng tiếng Anh: 

"Thank heaven we are here today, 

 To see the sun through parting fog and clouds"

   "Trời còn để có hôm nay. 

   Tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời".

Barack Obama (2016): Của tin gửi lại một lời

   Rồi đến năm 2016, Hà Nội đón Barack Obama. Ông đứng trước hàng ngàn người và đọc:

“Rằng trăm năm cũng từ đây

Của tin gọi một chút này làm ghi.”

   Câu Kiều vốn là lời hẹn ước trong tình duyên, vậy mà khi vào bối cảnh ngoại giao lại trở thành lời khẳng định về niềm tin giữa hai quốc gia. Có gì đó rất… Việt Nam: chuyện lớn thì nói bằng cái nhỏ, lời nặng thì gói trong câu thơ nhẹ. Đọc lên nghe như tiếng ai khẽ đặt một tấm lòng giữa bàn nước, mộc mạc mà sâu.

Joe Biden (2023): Sau phong trần là thịnh vượng

   Đến lượt Joe Biden năm 2023, khi hai nước nâng cấp thành Đối tác Chiến lược Toàn diện, ông chọn câu:

   “Vinh hoa bõ lúc phong trần 

    Chữ tình ngày lại thêm xuân một ngày.”

   Hai câu ấy nghe như tiếng thở phào. Sau mấy chục năm gió bụi, cuối cùng cũng có ngày “bõ”. Ở tuổi nào, ai mà chẳng mong có lúc được nói câu ấy? Quan hệ Việt–Mỹ cũng vậy: sau phong trần là thịnh vượng, sau nghi kỵ là tin cậy. “Chữ tình” trong ngoại giao nghe tưởng xa xôi, mà đôi khi lại chính là cái cần nhất để người ta chịu ngồi lại bên nhau.

Khép lại: Một câu thơ và một nhịp cầu

   Ngồi viết đến đây, tôi bỗng thấy Truyện Kiều hóa ra có số phận lạ. Một tác phẩm sinh ra trong nhân tình thế thái của mấy trăm năm trước, nay vẫn nhẹ nhàng bước qua biên giới, góp mặt giữa nghi lễ và thời cuộc. Thơ Nguyễn Du không chỉ được đọc bằng mắt, mà bằng thiện chí của những người muốn hàn gắn.

   Và biết đâu, trong một ngày gió nhẹ, khi bạn mở lại trang Kiều đã cũ, bạn sẽ thấy giữa những câu chữ ấy không chỉ có thân phận Thúy Kiều, mà còn có cả bóng dáng một nhịp cầu nối hai dân tộc – bền bỉ, lặng lẽ, và rất đỗi Việt Nam.

Gió chở câu Kiều sang bến mới,

Nối nhịp nhân tình giữa bão giông.

Chuyện cũ khép rồi, hoa lại nở—

Tình người còn ấm giữa thời không.

P/s:

   Có những câu thơ đi qua bao thế hệ mà vẫn giữ được sợi tơ mềm của lòng người. Viết lại chuyện này, tôi chỉ muốn nhắc mình: đôi khi lịch sử đổi hướng chỉ bằng một lời nói… hoặc một vần Kiều đọc đúng lúc.

   Giữa hai cựu thù, việc dùng các câu Kiều để nói lên "lòng mình" là một sự khôn ngoan hiếm có. Chắc chỉ có người Mỹ mới thế!

---