Trump siết chặt thỏa thuận với Iran: Một “Power Move - Nước đi quyền lực” hay bước đi rủi ro?

 Trong bối cảnh Trung Đông vẫn còn khói lửa sau nhiều tháng xung đột, một thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Iran đang thu hút sự chú ý toàn cầu. Tổng thống Donald Trump không bác bỏ hoàn toàn đề xuất ngừng bắn mà gửi trở lại với các điều khoản cứng rắn hơn, nhằm đảm bảo lợi ích chiến lược lâu dài cho Mỹ và khu vực. Đây là diễn biến mới nhất trong chuỗi đàm phán gián tiếp căng thẳng.

Ảnh minh họa

Bối cảnh: Từ xung đột đến Bàn đàm phán

Từ đầu năm 2026, căng thẳng Mỹ-Iran leo thang mạnh mẽ sau các cuộc tấn công lẫn nhau, dẫn đến việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ thế giới. Mỹ đáp trả bằng phong tỏa cảng Iran. Hậu quả là giá năng lượng tăng vọt, chuỗi cung ứng toàn cầu bị ảnh hưởng, và nguy cơ chiến tranh lan rộng. Giữa lúc đó, các kênh đàm phán trung gian (bao gồm Pakistan, Oman và Qatar) đã mang hai bên lại gần nhau. Một khung thỏa thuận tạm thời (framework agreement) được soạn thảo, tập trung vào việc mở lại eo biển Hormuz trong 60 ngày, dỡ phong tỏa và khởi động đàm phán hạt nhân dài hạn. Những yêu cầu “Tougher Terms - Những điều khoản khắt khe hơn” của Trump Theo các nguồn tin từ NYT, Reuters và quan chức Mỹ, Trump đã yêu cầu chỉnh sửa khung thỏa thuận theo hướng nghiêm ngặt hơn: - Không vũ khí hạt nhân: Iran phải cam kết vĩnh viễn không phát triển bom hạt nhân. - Kiểm soát uranium làm giàu: Mỹ tham gia “đào lên và tiêu hủy” (unearthed and destroyed) lượng uranium giàu đã chôn giấu. Đây là vấn đề then chốt, với khẩu hiệu “No dust, no deal” (Không uranium, không thỏa thuận). - Eo biển Hormuz tự do: Mở hoàn toàn, không thu phí, không mìn, giao thông hai chiều không hạn chế. Đây không phải là phiên bản JCPOA 2015 mà Trump từng rút khỏi. Phía Mỹ xem đây là cơ hội để có thỏa thuận “tốt hơn nhiều”, trong khi Iran nhấn mạnh chủ quyền và muốn dỡ sanctions - Các lệnh trừng phạt nhanh chóng. Phản ứng từ hai phía Phía Mỹ: Trump và đội ngũ cho rằng các điều khoản này là cần thiết để ngăn chặn mối đe dọa hạt nhân lâu dài và đảm bảo an ninh năng lượng toàn cầu. Một số nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ mạnh, nhưng cũng có ý kiến cho rằng không nên vội vàng. Phía Iran: Tehran bác bỏ một số yêu cầu “quá đáng”, khẳng định không chấp nhận ngôn ngữ ép buộc và ưu tiên chấm dứt chiến tranh trước. Tuy nhiên, cả hai bên đều thừa nhận đã thu hẹp khoảng cách qua đàm phán gián tiếp. Tại sao điều này quan trọng?

Một thỏa thuận thành công có thể: - Giảm ngay lập tức giá dầu và ổn định kinh tế toàn cầu. - Mở đường cho các cuộc đàm phán hạt nhân sâu hơn. - Thay đổi cục diện Trung Đông, ảnh hưởng đến Israel, các nước Arab và vai trò của Mỹ trong khu vực. Ngược lại, nếu thất bại, nguy cơ xung đột bùng phát trở lại là rất cao. Hy vọng mong manh giữa áp lực lớn Dù Trump mô tả đây là “high-stakes power move - Động thái quyền lực rủi ro cao”, thực tế đàm phán vẫn đang ở giai đoạn nhạy cảm. Không có “72 giờ ultimatum - cuối cùng” chính thức, nhưng áp lực thời gian rõ ràng tồn tại. Cả hai bên đều có lý do để thỏa hiệp: Iran chịu thiệt hại kinh tế nặng, Mỹ muốn kết thúc cam kết quân sự kéo dài. Tương lai Trung Đông có thể thay đổi trong những ngày tới – hoặc kéo dài thêm nhiều tháng bất ổn. Theo dõi sát sao các nguồn tin uy tín như Reuters, AP, Al Jazeera và NYT sẽ giúp chúng ta có góc nhìn cân bằng nhất giữa “tin nóng” và thực tế phức tạp của ngoại giao quốc tế. Bạn nghĩ sao về khả năng hai bên đạt thỏa thuận? Liệu các điều khoản cứng rắn có mang lại hòa bình bền vững hay chỉ là tạm dừng xung đột? Hãy để lại bình luận bên dưới.

Lửa Trung Đông đỏ
Quốc Vương Oman quan sát
Bàn cờ di chuyển

P/s:
Dù đàm phán Mỹ - Iran đang ở giai đoạn rất nhạy cảm, lịch sử cho thấy những thỏa thuận “tougher terms - Những điều khoản khắt khe hơn ” đôi khi mang lại ổn định tạm thời, nhưng cũng có thể trở thành mồi lửa mới nếu thiếu lòng tin.

Sáng mùa hè rực nắng vàng bên Hồ Ngọc Khánh: Buổi bắt cá đáng nhớ của "Cựu học sinh" Mẫu Giáo

Mùa hè trong ký ức của bạn là gì? Là tiếng ve kêu râm ran, là những cây kem mát lạnh, hay là những chuyến đi chơi xa? Với cu tý Vũ Lâm nhà mình, mùa hè năm nay bắt đầu bằng một cột mốc đặc biệt: Tốt nghiệp lớp mẫu giáo 5 tuổi!

Giấy chứng nhận tốt nghiệp

Để tự thưởng cho chàng trai vừa rời ghế trường mầm non và chuẩn bị bước vào lớp 1, sáng nay hai ông cháu đã có một chuyến "hành quân" sớm tinh mơ ra hồ Ngọc Khánh. Và chuyến đi ấy đã mang về cả một xô đầy ắp kỷ niệm (với cả một ít cá dầu nữa chứ!).

 Sắc vàng muồng hoàng yến bên hồ Ngọc Khánh

Nếu ai hỏi Hà Nội mùa này có gì đẹp, mình sẽ dắt họ ra hồ Ngọc Khánh vào một buổi sáng sớm. Thành phố lúc này chưa kịp ồn ào, mặt hồ phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ phản chiếu bầu trời sương sớm.

Điểm nhấn tuyệt vời nhất chính là hàng cây muồng hoàng yến chạy dọc bờ hồ. Những chùm hoa vàng rực rỡ bắt đầu bung nở, buông rủ xuống như những dải lụa, thắp sáng cả một góc phố hoài niệm. Giữa cái không khí mát mẻ, trong lành ấy, vài bác thợ câu thả cần tĩnh lặng, tạo nên một khung cảnh bình yên đến lạ lùng.

Sáng sớm bên hồ Ngọc Khánh (31/5/2026)

 Chàng "ngư dân" nhí Vũ Lâm và chiến lợi phẩm bất ngờ

Trong khi ông chuẩn bị vợt bắt cá thì cu tý Vũ Lâm – trong chiếc áo phông xanh hình cấu tạo Trái Đất và đôi sục Spiderman quen thuộc – đã sẵn sàng cho nhiệm vụ "giám sát".

Trông cái mặt thẫn thờ vì chưa tỉnh ngủ hẳn nhưng tay thì nhất định không chịu rời chiếc xô nhựa, ai nhìn cũng phải bật cười. Thế mà chỉ một loáng sau, dưới sự "chỉ đạo" tài tình của ông, hai ông cháu đã thu hoạch được một xô đầy cá dầu nhỏ xíu nhảy tanh tách. Đối với một cậu nhóc 5 tuổi vừa khép lại hành trình mẫu giáo, đây chẳng khác nào một chiến tích "lừng lẫy"!

"Những con cá dầu bé xíu, nhưng niềm vui của hai ông cháu thì to đùng."

Vũ Lâm cùng ông bắt cá dầu hồ Ngọc Khánh 

 Tuổi thơ con cần những mùa hè bình dị như thế

Nhìn bóng dáng hai ông cháu nhỏ bé bên bờ hồ rộng lớn, mình chợt nhận ra những giá trị giản dị của cuộc sống. Mai này khi Vũ Lâm lớn lên, bước vào những năm tháng học hành bận rộn, có thể con sẽ đi đến nhiều nơi nguy nga hơn, câu được những chú cá to hơn. Nhưng chắc chắn, ký ức về buổi sáng mùa hè rực sắc hoa vàng, mùi gió hồ Ngọc Khánh và cái nắm tay ấm áp của ông sẽ luôn là một phần hành trang êm đềm nhất nâng bước con vào đời.

Tạm biệt trường mầm non, tạm biệt những năm tháng chỉ biết chơi và ngủ. Chúc mừng Vũ Lâm của cả nhà đã chính thức bước sang một giai đoạn mới. Hãy cứ lớn lên thật bình an và giữ mãi nụ cười hồn nhiên như buổi sáng mùa hè hôm nay, con nhé!

Còn bạn, mùa hè năm nay của gia đình bạn đã bắt đầu như thế nào? Chia sẻ cùng mình ở phần bình luận bên dưới nhé!

Muồng hoàng yến nhuộm vàng góc phố,

Hồ Ngọc Khánh lặng gió ban mai.

Tốt nghiệp mẫu giáo, đường dài,

Theo ông bắt cá, tương lai đón chào!

P/s: Nhìn xô cá dầu nhảy tanh tách mà phục hai ông cháu sát cá thực sự! Các bác xem ảnh cu tý nhà em mặt vẫn còn ngái ngủ mà tay quyết không rời chiến lợi phẩm kia kìa, đáng yêu xỉu luôn! Còn mùa hè của các bé nhà mọi người bắt đầu như thế nào rồi, chia sẻ với em nhé!

Hà Nội mấy ngày trước nắng nóng khủng khiếp. Mặt đường ở sân bay Nội Bài người ta đo được 78 độ C.

Biết duyên, biết phận – Chữ tâm vượt lên chữ tài

Phong cách Cổ & Cũ - Du Hà Ngọc

Có những chuyện trong đời, con người ta đi hết một vòng dâu bể mới hiểu rằng:

Không phải điều gì mình mong cũng thuộc về mình.

Và cũng không phải điều gì mất đi đều là bất hạnh.

Ảnh minh họa

Nguyễn Du, sau bao nhiêu biến động của một kiếp người và một thời đại, đã gửi lại trong Truyện Kiều những câu thơ tưởng như giản dị mà chứa cả một triết lý nhân sinh sâu thẳm:

“Hoa trôi bèo dạt đã đành,
Biết duyên mình, biết phận mình thế thôi.”

Nghe qua tưởng là lời cam chịu.

Nhưng đọc kỹ, đó lại là sự tỉnh thức.

Người ta khổ, phần nhiều không phải vì nghịch cảnh.

Mà vì không chấp nhận nghịch cảnh.

Cố giữ một điều đã xa.

Cố níu một người đã đổi.

Cố đòi cuộc đời phải giống như điều mình tưởng tượng.

Đến khi sức cùng lực kiệt mới hiểu rằng: có những dòng sông chỉ có thể xuôi theo dòng chảy của nó.

Biết duyên mình là biết điều gì nên giữ.

Biết phận mình là hiểu điều gì cần buông.

Ấy không phải đầu hàng số phận.

Mà là thôi chống lại những gì không thể đổi thay.

Nhưng Nguyễn Du không dừng lại ở đó.

Nếu chỉ biết duyên, biết phận, con người rất dễ rơi vào sự an phận.

Cho nên ông mở ra một cánh cửa khác:

“Thiện căn ở tại lòng ta,
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.”

Đó là lúc con người bước từ chỗ chấp nhận sang chỗ chuyển hóa.

Duyên là cái đã gặp.

Phận là cái đang mang.

Còn tâm là điều ta đang gieo.

Duyên có thể do trời đất.

Phận có thể do hoàn cảnh.

Nhưng tâm lại thuộc về lựa chọn của chính mình.

Trong luật nhân quả của phương Đông, điều ấy vô cùng sâu sắc.

Nhân hôm qua tạo nên duyên hôm nay.

Nhưng tâm hôm nay lại tạo nên quả ngày mai.

Cho nên người hiểu đạo lý không oán trách số phận.

Họ lặng lẽ sửa mình.

Họ biết rằng muốn đổi vận trước hết phải đổi tâm.

Nhìn lại xã hội hôm nay, lời Nguyễn Du dường như vẫn còn nguyên giá trị.

Người ta học thật nhiều để có tài.

Người ta cố gắng thật nhiều để có danh.

Người ta tranh đua thật nhiều để có lợi.

Nhưng đôi khi lại quên mất điều quan trọng nhất.

Đó là giữ cho lòng mình còn đủ thiện lương.

Tài năng có thể giúp một người thành công.

Nhưng chỉ có đạo đức mới giúp họ được tin cậy.

Tài năng có thể đưa một con thuyền ra khơi.

Nhưng chữ tâm mới là chiếc la bàn để nó không lạc hướng.

Bởi vậy, sau cùng, điều còn lại trong đời không phải là ta đã kiếm được bao nhiêu, đạt được bao nhiêu hay nổi tiếng đến mức nào.

Mà là ta đã sống tử tế với người khác ra sao.

Đã để lại điều gì tốt đẹp cho cuộc đời.

Nguyễn Du viết về Kiều cách đây hơn hai trăm năm.

Nhưng dường như ông vẫn đang nhắn nhủ với người hôm nay:

Biết duyên để lòng thanh thản.

Biết phận để sống an nhiên.

Và giữ chữ tâm để vượt lên mọi thăng trầm của số phận.

Bởi tài năng có thể làm nên sự khác biệt.

Nhưng chỉ có chữ tâm mới làm nên giá trị của một con người.

Ảnh minh họa

Duyên như chiếc lá cuối mùa,
Gió đưa về bến hay đưa xa bờ.
Tài cao chưa chắc nên thơ,
Tâm trong một chút hóa ngàn mùa xuân.

P/S:
Giữa thời đại người ta đo nhau bằng thành tựu, Nguyễn Du lại nhắc ta đo lòng mình bằng sự tử tế. Có lẽ đó là thứ giá trị xưa nhất, nhưng cũng là điều hiện đại nhất.

Khi "Hùm thiêng sa cơ" - Nỗi đau của kẻ từng đứng trên đỉnh cao

Có những con người, khi xuất hiện, khiến người ta tưởng họ sẽ không bao giờ gục ngã.

Như ngọn núi giữa phong ba.
Như mãnh hổ giữa đại ngàn.

Trong Truyện Kiều, Nguyễn Du đã dựng lên một con người như thế: Từ Hải.

Ông đến như cơn gió lớn giữa cuộc đời đầy oan khuất của Kiều.

Một người đàn ông dám “đội trời đạp đất”, dám chống lại cường quyền, dám cho một người con gái bạc mệnh niềm tin vào công lý.

Ở Từ Hải có cái hiên ngang mà người đời vừa kính phục… vừa sợ hãi.

Người như thế, ai cũng nghĩ sẽ sống giữa đỉnh cao cho đến cuối đời.

Nhưng không.

Nguyễn Du hiểu hơn ai hết rằng:

Con người, dù mạnh đến đâu, cũng có lúc lỡ bước giữa thời cuộc.

Và rồi ông viết nên hai câu thơ đau đến tận cùng:

“Đương khi bất ý chẳng ngờ,
Hùm thiêng khi đã sa cơ cũng hèn.”

Chỉ một chữ “sa cơ”…

Mà nghe như cả cơ đồ đổ xuống.

Ảnh minh họa

Bi kịch lớn nhất không phải là thất bại

Điều đau nhất của Từ Hải không phải cái chết.

Mà là khoảnh khắc từ một người tung hoành thiên hạ… trở thành kẻ bị dồn vào thế yếu.

Một con hổ khi còn giữa rừng sâu, muôn loài phải tránh.

Nhưng khi mắc bẫy, ngay cả chó săn cũng có thể vây quanh.

Nguyễn Du nhìn đời bằng đôi mắt rất buồn.

Ông hiểu lòng người đổi thay theo thế lực.
Hiểu thế gian thường cúi đầu trước kẻ mạnh… và quay lưng với người thất thế.

Đó không chỉ là chuyện của Từ Hải.

Mà là chuyện muôn đời.

Hôm nay...quanh ta cũng có những "Từ Hai"

Có người từng đứng trên đỉnh sự nghiệp, rồi chỉ một biến cố mà trắng tay.

Có người từng được tung hô giữa ánh đèn, rồi một ngày lặng lẽ biến mất khỏi đám đông.

Có người hôm qua còn là chỗ dựa cho cả gia đình… hôm nay đã gục xuống vì bệnh tật hay nợ nần.

Đời sống hiện đại không còn gươm giáo.

Nhưng những cuộc “sa cơ” thì chưa bao giờ ngừng xảy ra.

Và đôi khi…

Một cú ngã không chỉ lấy đi tiền bạc hay danh vọng.

Nó lấy luôn niềm kiêu hãnh của một con người.

Vì thế mà người xưa dặn phải biết khiêm nhường

Khi còn mạnh, đừng quá kiêu hãnh với thành công của mình.

Bởi đời người không ai biết trước chữ “ngờ”.

Hôm nay đứng trên cao.
Ngày mai có thể đã ở dưới vực sâu của số phận.

Và cũng đừng quá lạnh lùng trước người đang thất thế.

Vì biết đâu, một ngày nào đó, chính ta cũng cần một ánh mắt cảm thông giữa cơn sa cơ của đời mình.

Lời cuối

Hơn hai trăm năm đã trôi qua.

Nhưng câu thơ của Nguyễn Du vẫn còn nguyên sức nặng.

Bởi nó nhắc con người một điều rất thật:

Rằng giữa cuộc đời này, không có vinh quang nào là mãi mãi.

Cho nên…

Khi thành công — hãy giữ lòng khiêm tốn.
Khi thất bại — hãy giữ lòng kiên cường.
Và khi gặp một người đang sa cơ — xin đừng vội khinh thường họ.

Bởi ngay cả hùm thiêng…Cũng có lúc lạc giữa bẫy đời.

Thế gian mấy kẻ anh hùng,
Qua cơn dâu bể còn không ngậm ngùi…

P/s:

Có những câu thơ của Nguyễn Du không chỉ để đọc…Mà để mỗi lần vấp ngã, ta lại thấy mình ở trong đó.

(Truyện Kiều - Phần 11). Từ Hải mắc lừa Hồ Tôn Hiến, Kiều tự vẫn

 

Truyện Kiều - Ảnh Internet 

Nàng từ ân oán rạch ròi,

2420. Bể oan dường đã vơi vơi cạnh lòng.

Tạ ân lạy trước Từ công:

Chút thân bồ liễu nào mong có rày!

Trộm nhờ sấm sét ra tay,

Tấc riêng như cất gánh đầy đổ đi!

2425. Chạm xương chép dạ xiết chi,

Dễ đem gan óc đền nghì trời mây!

Từ rằng: Quốc sĩ xưa nay,

Chọn người tri kỷ một ngày được chăng?

Anh hùng tiếng đã gọi rằng,

2430. Giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha!

Huống chi việc cũng việc nhà,

Lọ là thâm tạ mới là tri ân.

Xót nàng còn chút song thân,

Bấy nay kẻ Việt người Tần cách xa.

2435. Sao cho muôn dặm một nhà,

Cho người thấy mặt là ta cam lòng.

Vội truyền sửa tiệc quân trung,

Muôn binh nghìn tướng hội đồng tẩy oan.

Thừa cơ trúc chẻ ngói tan,

2440. Binh uy từ ấy sấm ran trong ngoài.

Triều đình riêng một góc trời,

Gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà.

Đòi phen gió quét mưa sa,

Huyện thành đạp đổ năm tòa cõi nam.

2445. Phong trần mài một lưỡi gươm,

Những loài giá áo túi cơm sá gì!

Nghênh ngang một cõi biên thùy,

Thiếu gì cô quả, thiếu gì bá vương!

Trước cờ ai dám tranh cường,

2450. Năm năm hùng cứ một phương hải tần.

Có quan tổng đốc trọng thần,

Là Hồ Tôn Hiến kinh luân gồm tài.

Đẩy xe vâng chỉ đặc sai,

Tiện nghi bát tiểu việc ngoài đổng nhung.

2455. Biết Từ là đấng anh hùng,

Biết nàng cũng dự quân trung luận bàn.

Đóng quân làm chước chiêu an,

Ngọc vàng gấm vóc sai quan thuyết hàng.

Lại riêng một lễ với nàng,

2460. Hai tên thể nữ ngọc vàng nghìn cân.

Tin vào gởi trước trung quân,

Từ công riêng hãy mười phân hồ đồ.

Một tay gây dựng cơ đồ,

Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành!

2465. Bó thân về với triều đình,

Hàng thần lơ láo phận mình ra đâu?

Áo xiêm ràng buộc lấy nhau,

Vào luồn ra cúi công hầu mà chi?

Sao bằng riêng một biên thùy,

2470. Sức này đã dễ làm gì được nhau?

Chọc trời khuấy nước mặc dầu,

Dọc ngang nào biết trên đầu có ai?

Nàng thời thật dạ tin người,

Lễ nhiều nói ngọt nghe lời dễ xiêu.

2475. Nghĩ mình mặt nước cánh bèo,

Đã nhiều lưu lạc lại nhiều gian truân.

Bằng nay chịu tiếng vương thần,

Thênh thênh đường cái thanh vân hẹp gì!

Công tư vẹn cả hai bề,

2480. Dần dà rồi sẽ liệu về cố hương.

Cũng ngôi mệnh phụ đường đường,

Nở nang mày mặt rỡ ràng mẹ cha.

Trên vì nước dưới vì nhà,

Một là đắc hiếu hai là đắc trung.

2485. Chẳng hơn chiếc bách giữa dòng,

E dè sóng vỗ hãi hùng cỏ hoa.

Nhân khi bàn bạc gần xa,

Thừa cơ nàng mới bàn ra nói vào.

Rằng: Trong Thánh trạch dồi dào,

2490. Tưới ra đã khắp thấm vào đã sâu.

Bình thành công đức bấy lâu,

Ai ai cũng đội trên đầu xiết bao.

Ngẫm từ gây việc binh đao,

Đống xương Vô định đã cao bằng đầu.

2495. Làm chi để tiếng về sau,

Nghìn năm ai có khen đâu Hoàng Sào!

Sao bằng lộc trọng quyền cao,

Công danh ai dứt lối nào cho qua?

Nghe lời nàng nói mặn mà,

2500. Thế công Từ mới trở ra thế hàng.

Chỉnh nghi tiếp sứ vội vàng,

Hẹn kỳ thúc giáp quyết đường giải binh.

Tin lời thành hạ yêu minh,

Ngọn cờ ngơ ngác trống canh trễ tràng.

2505. Việc binh bỏ chẳng giữ giàng,

Vương sư dòm đã tỏ tường thực hư.

Hồ công quyết kế thừa cơ,

Lễ tiên binh hậu khắc cờ tập công.

Kéo cờ chiêu phủ tiên phong,

2510. Lễ nghi dàn trước bác đồng phục sau.

Từ công hờ hững biết đâu,

Đại quan lễ phục ra đầu cửa viên.

Hồ công ám hiệu trận tiền,

Ba bề phát súng bốn bên kéo cờ.

2515. Đương khi bất ý chẳng ngờ,

Hùm thiêng khi đã sa cơ cũng hèn!

Tử sinh liều giữa trận tiền,

Dạn dầy cho biết gan liền tướng quân!

Khí thiêng khi đã về thần,

2520. Nhơn nhơn còn đứng chôn chân giữa vòng!

Trơ như đá vững như đồng,

Ai lay chẳng chuyển ai rung chẳng dời.

Quan quân truy sát đuổi dài.

ầm ầm sát khí ngất trời ai đang.

2525. Trong hào ngoài lũy tan hoang,

Loạn quân vừa dắt tay nàng đến nơi.

Trong vòng tên đá bời bời,

Thấy Từ còn đứng giữa trời trơ trơ.

Khóc rằng: Trí dũng có thừa,

2530. Bởi nghe lời thiếp nên cơ hội này!

Mặt nào trông thấy nhau đây?

Thà liều sống thác một ngày với nhau!

Dòng thu như dội cơn sầu,

Dứt lời nàng cũng gieo đầu một bên.

2535. Lạ thay oan khí tương triền!

Nàng vừa phục xuống Từ liền ngã ra.

Quan quân kẻ lại người qua,

Xót nàng sẽ lại vực ra dần dần.

Đem vào đến trước trung quân,

2540. Hồ công thấy mặt ân cần hỏi han.

Rằng: Nàng chút phận hồng nhan,

Gặp cơn binh cách nhiều nàn cũng thương!

Đã hay thành toán miếu đường,

Giúp công cũng có lời nàng mới nên.

2545. Bây giờ sự đã vẹn tuyền,

Mặc lòng nghĩ lấy muốn xin bề nào?

Nàng càng giọt ngọc tuôn dào,

Ngập ngừng mới gửi thấp cao sự lòng.

Rằng: Từ là đấng anh hùng,

2550. Dọc ngang trời rộng vẫy vùng bể khơi!

Tin tôi nên quá nghe lời,

Đem thân bách chiến làm tôi triều đình.

Ngỡ là phu quý phụ vinh,

Ai ngờ một phút tan tành thịt xương!

2555. Năm năm trời bể ngang tàng,

Đem mình đi bỏ chiến trường như không.

Khéo khuyên kể lấy làm công,

Kể bao nhiêu lại đau lòng bấy nhiêu!

Xét mình công ít tội nhiều,

2560. Sống thừa tôi đã nên liều mình tôi!

Xin cho tiện thổ một doi,

Gọi là đắp điếm cho người tử sinh.

Hồ công nghe nói thương tình,

Truyền cho cảo táng di hình bên sông.

2565. Trong quân mở tiệc hạ công,

Xôn xao tơ trúc hội đồng quân quan.

Bắt nàng thị yến dưới màn,

Dở say lại ép cung đàn nhặt tâu.

Một cung gió thảm mưa sầu,

2570. Bốn dây nhỏ máu năm đầu ngón tay!

Ve ngâm vượn hót nào tày,

Lọt tai Hồ cũng nhăn mày rơi châu.

Hỏi rằng: Này khúc ở đâu?

Nghe ra muôn oán nghìn sầu lắm thay!

2575. Thưa rằng: Bạc mệnh khúc này,

Phổ vào đàn ấy những ngày còn thơ.

Cung cầm lựa những ngày xưa,

Mà gương bạc mệnh bây giờ là đây!

Nghe càng đắm ngắm càng say,

2580. Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình!

Dạy rằng: Hương lửa ba sinh,

Dây loan xin nối cầm lành cho ai.

Thưa rằng: Chút phận lạc loài,

Trong mình nghĩ đã có người thác oan.

2585. Còn chi nữa cánh hoa tàn,

Tơ lòng đã dứt dây đàn Tiểu Lân.

Rộng thương còn mảnh hồng quần,

Hơi tàn được thấy gốc phần là may!

Hạ công chén đã quá say,

2590. Hồ công đến lúc rạng ngày nhớ ra.

Nghĩ mình phương diện quốc gia,

Quan trên nhắm xuống người ta trông vào.

Phải tuồng trăng gió hay sao,

Sự này biết tính thế nào được đây?

2595. Công nha vừa buổi rạng ngày,

Quyết tình Hồ mới đoán ngay một bài.

Lệnh quan ai dám cãi lời,

ép tình mới gán cho người thổ quan.

Ông tơ thực nhẽ đa đoan!

2600. Xe tơ sao khéo vơ quàng vơ xiên?

Kiệu hoa áp thẳng xuống thuyền,

Lá màn rủ thấp ngọn đèn khêu cao.

Nàng càng ủ liễu phai đào,

Trăm phần nào có phần nào phần tươi?

2605. Đành thân cát lấp sóng vùi,

Cướp công cha mẹ thiệt đời thông minh!

Chân trời mặt bể lênh đênh,

Nắm xương biết gởi tử sinh chốn nào,

Duyên đâu ai dứt tơ đào,

2610. Nợ đâu ai đã dắt vào tận tay!

Thân sao thân đến thế này?

Còn ngày nào cũng dư ngày ấy thôi!

Đã không biết sống là vui,

Tấm thân nào biết thiệt thòi là thương!

2615. Một mình cay đắng trăm đường,

Thôi thì nát ngọc tan vàng thì thôi!

Mảnh trăng đã gác non đoài,

Một mình luống những đứng ngồi chưa xong.

Triều đâu nổi tiếng đùng đùng,

2620. Hỏi ra mới biết rằng sông Tiền đường.

Nhớ lời thần mộng rõ ràng,

Này thôi hết kiếp đoạn trường là đây!

Đạm Tiên nàng nhé có hay!

Hẹn ta thì đợi dưới này rước ta.

2625. Dưới đèn sẵn bức tiên hoa,

Một thiên tuyệt bút gọi là để sau.

Cửa bồng vội mở rèm châu,

Trời cao sông rộng một màu bao la.

Rằng: Từ công hậu đãi ta,

2630. Chút vì việc nước mà ra phụ lòng.

Giết chồng mà lại lấy chồng,

Mặt nào còn đứng ở trong cõi đời?

Thôi thì một thác cho rồi,

Tấm lòng phó mặc trên trời dưới sông!

2635. Trông vời con nước mênh mông,

Đem mình gieo xuống giữa dòng Trường Giang.

Thổ quan theo vớt vội vàng,

Thời đà đắm ngọc chìm hương mất rồi!

Thương thay cũng một kiếp người,

2640. Hại thay mang lấy sắc tài làm chi!

Những là oan khổ lưu ly,

Chờ cho hết kiếp còn gì là thân!

Mười lăm năm bấy nhiêu lần,

Làm gương cho khách hồng quần thử soi!

2645. Đời người đến thế thì thôi,

Trong cơ âm cực dương hồi khốn hay.

Mấy người hiếu nghĩa xưa nay,

Trời làm chi đến lâu ngày càng thương!

Giác Duyên từ tiết giã màng,

2650. Đeo bầu quảy níp rộng đường vân du.

Gặp bà Tam Hợp đạo cô,

Thong dong hỏi hết nhỏ to sự nàng:

Người sao hiếu nghĩa đủ đường,

Kiếp sao rặt những đoạn trường thế thôi?

2655. Sư rằng: Phúc họa đạo trời,

Cỗi nguồn cũng ở lòng người mà ra.

Có trời mà cũng tại ta,

Tu là cõi phúc tình là dây oan.

Thúy Kiều sắc sảo khôn ngoan,

2660. Vô duyên là phận hồng nhan đã đành,

Lại mang lấy một chữ tình,

Khư khư mình buộc lấy mình vào trong.

Vậy nên những chốn thong dong,

ở không yên ổn ngồi không vững vàng.

2665. Ma đưa lối quỷ đem đường,

Lại tìm những chốn đoạn trường mà đi.

Hết nạn ấy đến nạn kia,

Thanh lâu hai lượt thanh y hai lần.

Trong vòng giáo dựng gươm trần,

2670. Kề răng hùm sói gởi thân tôi đòi.

Giữa dòng nước dẫy sóng dồi,

Trước hàm rồng cá gieo mồi thuỷ tinh.

Oan kia theo mãi với tình,

Một mình mình biết một mình mình hay.

2675. Làm cho sống đọa thác đầy,

Đoạn trường cho hết kiếp này mới thôi!

Giác Duyên nghe nói rụng rời:

Một đời nàng nhé thương ôi còn gì!

Sư rằng: Song chẳng hề chi,

2680. Nghiệp duyên cân lại nhắc đi còn nhiều.

Xét trong tội nghiệp Thúy Kiều,

Mắc điều tình ái khỏi điều tà dâm,

Lấy tình thâm trả nghĩa thâm,

Bán mình đã động hiếu tâm đến trời!

2685. Hại một người cứu muôn người,

Biết đường khinh trọng biết lời phải chăng.

Thửa công đức ấy ai bằng?

Túc khiên đã rửa lâng lâng sạch rồi!

Khi nên trời cũng chiều người,

2690. Nhẹ nhàng nợ trước đền bồi duyên sau.

Giác Duyên dù nhớ nghĩa nhau,

Tiền đường thả một bè lau rước người.

Trước sau cho vẹn một lời,

Duyên ta mà cũng phúc trời chi không!

2695. Giác Duyên nghe nói mừng lòng,

Lân la tìm thú bên sông Tiền đường,

Đánh tranh chụm nóc thảo đường,

Một gian nước biếc mây vàng chia đôi.

Thuê năm ngư phủ hai người,

2700. Đóng thuyền chực bến kết chài giăng sông.

Một lòng chẳng quảng mấy công,

Khéo thay gặp gỡ cũng trong chuyển vần!

Kiều từ gieo xuống duềnh ngân,

Nước xuôi bỗng đã trôi dần tận nơi.

2705. Ngư ông kéo lưới vớt người,

Ngẫm lời Tam Hợp rõ mười chẳng ngoa!

Trên mui lướt mướt áo là,

Tuy dầm hơi nước chưa lòa bóng gương.

Giác Duyên nhận thật mặt nàng,

2710. Nàng còn thiêm thiếp giấc vàng chưa phai.

Mơ màng phách quế hồn mai,

Đạm Tiên thoắt đã thấy người ngày xưa.

Rằng: Tôi đã có lòng chờ,

Mất công mười mấy năm thừa ở đây.

2715. Chị sao phận mỏng phúc dày,

Kiếp xưa đã vậy lòng này dễ ai!

Tâm thành đã thấu đến trời,

Bán mình là hiếu cứu người là nhân.

Một niềm vì nước vì dân,

2720. Âm công cất một đồng cân đã già!

Đoạn trường sổ rút tên ra,

Đoạn trường thơ phải đưa mà trả nhau.

Còn nhiều hưởng thụ về lâu,

Duyên xưa tròn trặn phúc sau dồi dào!

2725. Nàng nghe ngơ ngẩn biết sao,

Trạc Tuyền! nghe tiếng gọi vào bên tai.

Giật mình thoắt tỉnh giấc mai,

Bâng khuâng nào đã biết ai mà nhìn.

Trong thuyền nào thấy Đạm Tiên,

2730. Bên mình chỉ thấy Giác Duyên ngồi kề.

Thấy nhau mừng rỡ trăm bề,

Dọn thuyền mới rước nàng về thảo lư.

Một nhà chung chạ sớm trưa,

Gió trăng mát mặt muối dưa chay lòng.

2735. Bốn bề bát ngát mênh mông,

Triều dâng hôm sớm mây lồng trước sau.

Nạn xưa trút sạch lầu lầu,

Duyên xưa chưa dễ biết đâu chốn này.

(Còn nữa)

...

Thế giới vừa đóng lại một cánh cửa - Và mở ra thời đại “buôn bán có kiểm soát”

 Phong cách Cổ và Cũ  - Du Hà Ngọc 

The new Cold War just entered its economic phase?.

Có một thời, thế giới tin rằng: cứ buôn bán với nhau nhiều thì sẽ bớt gây chiến với nhau.

Người Mỹ đem công nghệ sang Trung Quốc.

Người Trung Quốc trở thành công xưởng của thế giới.

Container nối đuôi nhau vượt Thái Bình Dương như dòng máu của nền kinh tế toàn cầu.

Thời ấy, người ta gọi bằng một cái tên rất đẹp:

Toàn cầu hóa.

Một chiếc điện thoại có thể được thiết kế ở California, lắp ráp ở Thâm Quyến, dùng chip từ Đài Loan, bán tại châu Âu và kiếm lời từ cả thế giới.

Mọi thứ từng “phẳng” đến mức nhiều người nghĩ: biên giới rồi sẽ chỉ còn trên bản đồ.

Nhưng hóa ra… thế giới không phẳng đến vậy.

Ảnh minh họa 

Khi thương mại không còn là chuyện tiền bạc

Sau hội nghị Trump – Tập tại Bắc Kinh, hai bên thống nhất lập ra các cơ chế mới như “Ủy ban Thương mại Mỹ – Trung” và “Ủy ban Đầu tư Mỹ – Trung”.

Nghe qua tưởng chỉ là thêm vài cái bàn họp.

Nhưng thật ra, đó là dấu hiệu cho thấy: thương mại toàn cầu đã bước sang một thời kỳ khác.

Một thời kỳ mà:

không phải thứ gì cũng được phép mua bán,

không phải công nghệ nào cũng được quyền xuất khẩu,

và không phải doanh nghiệp nào cũng được đứng ngoài chính trị.

Ngày xưa, doanh nhân quan tâm:

 “Làm ở đâu rẻ nhất?”

Bây giờ, họ phải hỏi thêm:

 “Làm ở đâu an toàn về địa chính trị?”

Đó là sự thay đổi rất lớn.

Thế giới mới vận hành bằng hai đường ray

Điều thú vị là: Mỹ và Trung Quốc không cắt đứt hoàn toàn.

Họ cũng không thể.

Hai nền kinh tế ấy giống như hai người sống chung trong một căn nhà quá lâu: ghét nhau thật, cạnh tranh thật, nhưng hệ thống điện nước đã nối vào nhau mất rồi.

Vì thế, một mô hình mới xuất hiện.

Đường ray thứ nhất: Vẫn phải làm ăn

Đậu nành Mỹ vẫn cần bán cho Trung Quốc.

Hàng tiêu dùng Trung Quốc vẫn phải chảy sang thị trường Mỹ.

Máy bay, năng lượng, nguyên liệu, logistics… mọi thứ vẫn phải vận hành để kinh tế thế giới không đổ vỡ.

Đây là phần “van xả áp”.

Hai bên có thể cãi nhau về quân sự, về Đài Loan, về Biển Đông, nhưng vẫn phải giữ cho tàu hàng tiếp tục chạy.

Bởi khi thương mại tắc nghẽn, không chỉ hai nước đau, mà cả thế giới sốt cao.

Đường ray thứ hai: Công nghệ là chiến trường

Nếu nông sản là chuyện làm ăn, thì chip bán dẫn lại là chuyện sinh tồn.

AI, điện toán lượng tử, chip tiên tiến… đã không còn được xem là hàng hóa bình thường nữa.

Chúng trở thành:

tài sản chiến lược,

công cụ an ninh quốc gia,

thậm chí là “vũ khí vô hình”.

Ngày xưa, dầu mỏ quyết định quyền lực.

Ngày nay, một con chip nhỏ bằng móng tay có thể quyết định ai mạnh hơn trong cả một cuộc chiến tương lai.

Cho nên: thế giới vẫn buôn bán, nhưng buôn bán trong trạng thái dè chừng.

Kỷ nguyên “toàn cầu hóa ngây thơ” đã qua rồi

Có lẽ điều lớn nhất vừa thay đổi không phải là thuế quan.

Mà là niềm tin.

Thế giới từng tin rằng: hội nhập kinh tế sẽ kéo các quốc gia lại gần nhau.

Nhưng rồi người ta nhận ra: có những thứ càng phụ thuộc càng nguy hiểm.

Ví dụ:

chip,

dữ liệu,

pin năng lượng,

đất hiếm,

hạ tầng số.

Từ đó, mọi quốc gia bắt đầu học cách: “vừa hợp tác, vừa đề phòng.”

Nghe hơi giống cuộc sống hôn nhân thời hiện đại: vẫn ở chung nhà, nhưng ai cũng giữ một két sắt riêng.

Việt Nam đứng ở đâu?

Trong cơn dịch chuyển ấy, Việt Nam lại trở thành một điểm đặc biệt.

Các tập đoàn muốn giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng cũng chưa thể rời Trung Quốc hoàn toàn.

Vì vậy, mô hình “China + 1” xuất hiện.

Và Việt Nam trở thành:

nơi đặt nhà máy mới,

điểm trung chuyển,

mắt xích thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nhưng cơ hội lớn luôn đi kèm áp lực lớn.

Bởi trong thời đại mới, không ai muốn bạn “trung lập tuyệt đối”.

Thế giới đang bước vào thời kỳ mà: mỗi con chip, mỗi tuyến cáp, mỗi cảng biển… đều mang màu sắc địa chính trị.

Lời kết

Thế giới giờ giống một chiếc lồng kính

Mỹ và Trung Quốc sẽ không tách rời hoàn toàn.

Ít nhất là chưa.

Họ sẽ tiếp tục sống cùng nhau trong một chiếc lồng kính:

nhìn thấy nhau,

giao thương với nhau,

phụ thuộc vào nhau,

nhưng luôn đặt tay gần nút báo động.

Ngày xưa, thương mại từng là cây cầu nối các quốc gia.

Còn bây giờ, thương mại đang dần trở thành hàng rào kiểm soát sự nghi kỵ.

Và có lẽ, đó chính là định nghĩa mới của thế giới hiện đại:

Không còn là “toàn cầu hóa tự do”,

mà là “toàn cầu hóa có điều kiện”.

Một thời đại mà chiếc container từ Thượng Hải sang Los Angeles không chỉ chở hàng hóa.

Nó còn chở theo: nỗi lo, sự cạnh tranh, và cả nỗi sợ của hai siêu cường đang cố sống chung trong cùng một thế kỷ.

Bến cảng đêm sâu

Container nằm lặng

Thế giới đổi mùa

P/s: Có lẽ điều đáng sợ nhất của thời đại này không phải là chiến tranh thật sự xảy ra…

mà là cả thế giới phải học cách sống bình thường trong trạng thái luôn chuẩn bị cho một cuộc chiến có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Đỉnh cao của "Nịnh người yêu": Khi chàng Kim dùng cả kiếp trước để đổi lấy nàng Kiều

Có bao giờ bạn yêu một người đến mức cảm thấy việc họ xuất hiện trong cuộc đời mình là một phép màu, một đặc ân quá lớn lao mà bản thân có nằm mơ cũng không nghĩ tới?

Ảnh minh họa 

​Cách đây hơn hai thế kỷ, trong một buổi hẹn hò lãng mạn tại thư phòng, chàng công tử hào hoa Kim Trọng đã thay tất cả những kẻ si tình trên thế gian này thốt lên một lời tỏ tình đạt điểm tuyệt đối về cả văn chương lẫn độ thành kính:

​"Kiếp tu xưa ví chưa dày,

Phúc nào nhắc được giá này cho ngang!"

​Chỉ với hai câu thơ ngắn ngủi trong Truyện Kiều, đại thi hào Nguyễn Du không chỉ lột tả được sự say đắm của tuổi trẻ, mà còn để lại một bài học sâu sắc về cách trân trọng người mình yêu.

​Khi tình yêu được đặt lên "bàn cân" của Phúc Đức

​Để hiểu được cái hay của câu thơ này, phải lật lại bối cảnh một chút. Đó là ngày gia đình Thúy Kiều đi tổ chức sinh nhật bên ngoài. "Ngày vừa sinh nhật ngoại gia", Kim Trọng tìm đến gặp Kiều:

 "Cách hoa khẽ dặng tiếng vàng

Dưới hoa đã thấy có chàng đứng trông..."

Rồi hai người cùng đi sang nhà học của Kim Trọng. Trong không gian thanh vắng đầy hương hoa, Kim Trọng vừa vẽ xong một bức tranh cây tùng và nhờ Kiều đề thơ.

​Chỉ trong cái chớp mắt, nàng vung bút "tay tiên gió táp mưa sa", thảo ngay bốn câu thơ tuyệt tác. Chứng kiến người yêu vừa đẹp người lại vừa có cái tài "nhả ngọc phun châu", vượt xa cả những bậc tài nữ trong thiên hạ, Kim Trọng đã hoàn toàn bị đánh gục. Chàng ngất ngây, vừa bái phục, vừa sung sướng mà thốt lên hai câu thơ trên.

​Nguyễn Du đã dùng một hình ảnh ẩn dụ vô cùng đắt giá: Chiếc cân đòn.

​Một bên bàn cân là "giá này" – chính là cái giá trị siêu phàm, vô giá về cả nhan sắc lẫn tài năng của Thúy Kiều.

​Bên bàn cân còn lại là "phúc" – lượng phúc đức, may mắn mà Kim Trọng có được ở kiếp này.

​Kim Trọng tự nhủ: Nếu kiếp trước mình không tu thân, tích đức cho thật sâu, thật dày, thì kiếp này lấy đâu ra cái "phúc" nặng ngàn cân để đặt lên bàn cân cho tương xứng (cho ngang) với báu vật là nàng?

​Đỉnh cao của sự trân trọng: Coi người mình yêu là "phần thưởng" lớn nhất cuộc đời

​Cái hay và cái sang của Kim Trọng nằm ở chỗ: Chàng vốn là một bậc thiên tài, "phong tư tài mạo tót vời", con nhà gia thế, tương lai rạng ngời. Ở vào cái xã hội trọng nam khinh nữ thời bấy giờ, chàng hoàn toàn có quyền tự cao.

​Thế nhưng, đứng trước người con gái mình yêu, Kim Trọng tự nguyện hạ mình xuống "kèo dưới". Chàng không cậy tài, không cậy thế. Chàng nhìn Kiều với ánh mắt của một kẻ sùng bái. Chàng coi việc được ở bên nàng, được nàng làm thơ tặng không phải là điều hiển nhiên, mà là một diễm phúc tối cao mà chàng phải dùng cả công đức tu tập từ muôn kiếp trước mới đổi lại được.

​Đó chẳng phải là đỉnh cao của một tình yêu đích thực sao? Khi yêu chân thành, người ta không cân đo đong đếm xem mình "cho" đi bao nhiêu, mà luôn cảm thấy mình nhận về quá nhiều, luôn sợ bản thân không đủ tốt, không đủ xứng đáng với đối phương.

​Lời nhắn gửi cho những trái tim đang yêu

​Ngày nay, chúng ta không còn dùng những từ như "kiếp tu", "phúc đức" để tán tỉnh nhau nữa. Nhưng giá trị cốt lõi trong lời nói của Kim Trọng thì chưa bao giờ cũ.

​Giữa một thời đại mà người ta dễ dàng đến với nhau rồi cũng dễ dàng buông tay, câu thơ của Nguyễn Du như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng về sự trân trọng. Gặp được nhau giữa nhân gian rộng lớn này đã là một cái duyên, nhưng biết nhìn ra "giá trị" của nhau, biết nâng niu đối phương như một báu vật vô giá giống như cách chàng Kim yêu nàng Kiều – đó mới là bí quyết để tình yêu trở nên thiêng liêng và bền vững.

​Nếu bạn đang có một người tuyệt vời ở bên cạnh, đừng ngại ngần "thả thính" họ bằng một phiên bản hiện đại của câu thơ này nhé: “Chắc là kiếp trước em/anh phải giải cứu thế giới thì kiếp này mới gặp được anh/em đấy!”

​P/s:

Còn bạn, bạn nghĩ sao về cách "nịnh người yêu" đầy văn hóa này của chàng Kim Trọng? Hãy để lại bình luận chia sẻ cùng mình nhé!

“Tòa Thiên nhiên” – Khi Nguyễn Du dám nhìn người đàn bà bằng đôi mắt rất người

Phong cách Cổ và Cũ  - Du Hà Ngọc 

Có những câu thơ trong Truyện Kiều đẹp như sương khói.

Đọc qua tưởng chỉ thấy trăng, thấy hoa, thấy gió nội mây ngàn…

Nhưng cũng có những câu thơ khiến người ta bất ngờ nhận ra:

Nguyễn Du không chỉ hiểu nỗi đau của con người.

Ông còn hiểu cả thân thể con người.

Hiểu cái đẹp đàn bà.

Hiểu ánh nhìn đàn ông.

Và hiểu cả khoảnh khắc trái tim rung lên trước một thân thể đẹp như một kỳ công của tạo hóa.

Đó là đoạn Thúy Kiều tắm trong lầu xanh.

Một trong những đoạn táo bạo nhất của văn học trung đại Việt Nam.

Ảnh minh họa

Buổi trưa hôm ấy chắc yên lắm.

Lầu xanh Lâm Tri không tiếng đàn gấp gáp.

Không son phấn.

Không khách làng chơi ồn ã.

Chỉ có hương lan.

Chỉ có rèm hồng buông xuống.

Và phía sau lớp trướng mỏng ấy… là Thúy Kiều.

Nguyễn Du viết:

 “Buồng the phải buổi thong dong,

 Thang lan rủ bức trướng hồng tẩm hoa.

 Rõ màu trong ngọc trắng ngà,

 Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên.”

Đọc kỹ mới thấy cái tài của cụ Nguyễn nằm ở hai chữ:

“tòa thiên nhiên”.

Không phải “thân ngọc”.

Không phải “da tuyết”.

Không phải thứ vẻ đẹp mỏng manh quen thuộc của văn chương cổ.

Mà là “một tòa”.

Một khối đầy đặn.

Một công trình sống động.

Một vẻ đẹp có hình, có sắc, có sức sống đàn bà căng đầy.

Đó không còn là vẻ đẹp để thờ.

Mà là vẻ đẹp để rung động.

Ngày xưa, văn học phong kiến thường sợ thân thể.

Người phụ nữ đẹp thì phải ví với mai, với tuyết, với trăng.

Cứ như thể cơ thể thật là điều gì cần giấu đi.

Nhưng Nguyễn Du thì khác.

Ông không né tránh.

Ông để cho Thúc Sinh nhìn.

Một cái nhìn rất đàn ông.

Ngơ ngác.

Say mê.

Và hoàn toàn bị đánh gục bởi vẻ đẹp trước mắt.

Đó là điều cực kỳ hiện đại.

Bởi Nguyễn Du đã âm thầm trả con người về đúng bản năng tự nhiên nhất:

Biết rung động trước cái đẹp.

Biết khao khát.

Biết say mê.

Có buổi trưa rèm hồng buông rất khẽ,

Một ánh nhìn làm động cả ngàn sau.

Nhưng cái đáng nể nhất của Nguyễn Du là:

Ông đứng sát ranh giới “thanh” và “tục”…

mà không rơi xuống tục.

Viết cảnh một người đàn bà tắm.

Viết cảnh một người đàn ông nhìn trộm.

Lại đặt trong bối cảnh lầu xanh.

Chỉ cần non tay một chút thôi, đoạn thơ sẽ trở nên phàm.

Nhưng không.

Ngay sau khoảnh khắc ấy, Thúc Sinh không lao vào bằng dục vọng thấp hèn.

Chàng làm thơ.

 “Sinh càng tỏ nét càng khen,

 Ngụ tình tay thảo một thiên luật đường.”

Đó là cú chuyển cực đẹp của Nguyễn Du.

Từ nhục cảm sang nghệ thuật.

Từ bản năng sang thi ca.

Từ xác thịt sang rung động thẩm mỹ.

Cái “tục” được nâng lên bằng cái “thanh”.

Để cuối cùng, người đọc không thấy dung tục…

mà chỉ thấy đẹp.

Có lẽ vì thế mà hơn hai trăm năm rồi, Truyện Kiều vẫn còn sống.

Không phải chỉ vì tài thơ.

Mà vì Nguyễn Du hiểu con người quá sâu.

Ông hiểu rằng:

Người ta không chỉ sống bằng đạo lý.

Người ta còn sống bằng ánh nhìn.

Bằng nhịp tim.

Bằng những rung động rất đời.

Và đôi khi…

một người đàn bà đẹp nhất không phải lúc nàng đứng giữa trăng thanh gió mát.

Mà là khi nàng hiện lên rất thật.

Rất người.

Giữa lớp rèm hồng lặng gió của một buổi trưa cô quạnh.

Có những vẻ đẹp càng bị đặt giữa bùn lầy…

lại càng sáng.

Và có những nhà thơ, dù đã đi qua vài thế kỷ,

vẫn khiến hậu thế giật mình vì sự hiện đại trong ánh nhìn dành cho con người.

Nguyễn Du là một người như thế.

Giữa lầu xanh vẫn còn hương rất sạch,
Giữa bụi đời vẫn có dáng thiên nhiên.

Nguyễn Du viết bằng đôi mắt rất người,
Nên hai trăm năm rồi… Kiều vẫn đẹp.

P/s: Điều đáng kinh ngạc nhất ở Nguyễn Du không phải là ông dám viết về thân thể đàn bà, mà là ông khiến người đọc nhìn vẻ đẹp ấy bằng sự trân trọng thay vì dung tục. Đó mới là đỉnh cao của một thiên tài văn chương.

"Bác là con cả của bố em!" – Khi mẹ chúng ta tập quên và cách chúng ta tập nhớ

Tháng trước, tôi bắt chuyến xe đường dài về thăm mẹ. Bước vào nhà, tôi hào hứng chào cụ. Mẹ tôi – năm nay đã bước sang tuổi 94 – ngước đôi mắt đã mờ đục nhìn tôi một hồi lâu, ngơ ngác hỏi:

“Bác là ai?”

Tôi nén một tiếng thở dài, mỉm cười bảo: “Cụ nhìn kỹ xem, con là ai nào?”

Cụ nhìn tôi chằm chằm, lục tìm trong ký ức đã lung lay dữ dội của mình, rồi bật ra một câu trả lời vừa chuẩn logic học, vừa khiến tôi dở khóc dở cười:

“Bác là con cả của bố em!”

Mẹ tôi 

Nói rồi, cụ cười giòn tan, nhắc lại chuyện “bố em hai bà, em gái em... quên hết cả rồi...”. Ở cái tuổi gần bách niên, mẹ tôi bắt đầu chơi trò “trốn tìm” với ký ức. Cụ quên hộp sữa đậu nành vừa uống dở, cất vào một góc rồi lúc sau lại chọc một hộp mới. Cụ quên đứa con cả tháng nào cũng lặn lội về thăm. Nhưng có một thứ cụ chưa từng quên: nụ cười hồn hậu và thói quen đọc sách mỗi ngày. Cụ đọc xong là quên ngay, nhưng cứ có sách là cụ đọc.

Nhìn mẹ, tôi chợt giật mình nghĩ đến bản thân khi bước vào tuổi xế chiều. Dạo gần đây, tôi có thói quen đọc sách và viết bài mỗi ngày, tự nhủ: “Chăm viết, chăm đọc thế này, chắc sau này ngoài 90 mình sẽ phòng được bệnh quên của mẹ, hihi”.

Liệu cái "hihi" của tôi có cơ sở khoa học nào không? Hay đó chỉ là sự lạc quan tếu?

 Khoa học nói gì: "Tập thể dục" cho não có thực sự giúp ta chống lại Alzheimer?

Hóa ra, trực giác của tôi hoàn toàn đúng. Các nhà khoa học gọi việc đọc và viết là quá trình xây dựng "Dự trữ nhận thức" (Cognitive Reserve).

Hãy tưởng tượng bộ não của chúng ta giống như một mạng lưới đường giao thông. Nếu bạn chỉ sống một cuộc đời lặp đi lặp lại, ít tư duy, não bạn chỉ có một vài con đường độc đạo. Khi tuổi già ập đến, căn bệnh sa sút trí tuệ (Alzheimer) xuất hiện như những rào chắn phá hủy các con đường này, bạn sẽ rơi vào trạng thái mất trí nhớ hoàn toàn.

Nhưng khi bạn đọc sách (nạp kiến thức) và viết bài (sắp xếp, sáng tạo ngôn từ):

  Bạn đang liên tục "đào đường, mở lối", tạo ra hàng ngàn ngã rẽ và cầu vượt mới cho các tế bào thần kinh.

  Nếu chẳng may một con đường bị chặn, não bộ sẽ tự động "đi đường vòng" bằng các lối đi dự trữ mà bạn đã dày công xây dựng qua những trang viết.

Chính mẹ tôi là minh chứng sống. Dù cụ bị lẫn (quên trí nhớ ngắn hạn), nhưng vùng não xử lý ngôn ngữ – thứ được rèn luyện qua việc đọc sách cả đời – vẫn hoạt động bền bỉ giúp cụ đọc được sách ở tuổi 94.

 Công thức "Kiềng 3 chân" để 90 tuổi vẫn tinh anh

Nếu bạn cũng đang lo sợ một ngày nào đó sẽ quên mất tên con cháu, quên mất lối về nhà, hãy cùng tôi lập một "hàng rào phòng thủ" cho não bộ ngay từ hôm nay bằng công thức đơn giản này:

 1. Đọc chủ động, Viết sáng tạo: Đừng chỉ lướt Facebook. Hãy đọc một cuốn sách sâu sắc và thử viết lại cảm nhận của mình. Viết nhật ký, viết blog, hay làm thơ... đều là những bài tập "nâng tạ" cực nặng đô nhưng vô cùng bổ ích cho não.

 2. Trải nghiệm những điều mới: Thử thay đổi thể loại sách bạn hay đọc, học thêm vài từ vựng của một ngôn ngữ mới, hoặc đổi một cung đường đi bộ mỗi ngày. Sự mới mẻ là "thức ăn bổ dưỡng" nhất của tế bào thần kinh.

 3. Kết nối và Yêu thương: Sự cô đơn là kẻ thù lớn nhất của trí não. Hãy trò chuyện nhiều hơn, tham gia vào các cộng đồng, và giống như tôi – hãy về thăm cha mẹ khi còn có thể. Những cuộc trò chuyện, dù có lúc ngô nghê như câu chuyện "Bác là con cả của bố em", lại chính là liều thuốc tinh thần vô giá.

 Lời kết

Mẹ tôi rồi sẽ quên thêm nữa, đó là quy luật bất biến của thời gian. Nhưng những chuyến xe về thăm mẹ của tôi thì không bao giờ dừng lại. Và những bài viết tôi đặt bút mỗi ngày, không chỉ là để tự cứu lấy trí nhớ của chính mình trong tương lai, mà còn để lưu giữ lại những mảnh ký ức lấp lánh của hiện tại.

Còn bạn thì sao? Hôm nay bạn đã "cho não ăn" bằng một trang sách hay một vài dòng nhật ký chưa? Đừng để đến khi ký ức nhạt nhòa mới hối tiếc nhé!

Hãy để lại bình luận chia sẻ câu chuyện của gia đình bạn hoặc phương pháp luyện não mà bạn đang áp dụng cùng tôi nhé!

(Truyện Kiều - Phần 10). Kiều báo thù

 

Truyện Kiều - Ảnh Internet 

Trong quân có lúc vui vầy,

2290. Thong dong mới kể sự ngày hàn vi:

Khi Vô Tích, khi Lâm Tri,

Nơi thì lừa đảo, nời thì xót thương.

Tấm thân rày đã nhẹ nhàng,

Chút còn ân oán đôi đàng chưa xong.

2295. Từ Công nghe nói thủy chung,

Bất bình nổi trận đùng đùng sấm vang.

Nghiêm quân tuyển tướng sẵn sàng,

Dưới cờ một lệnh vội vàng ruổi sao.

Ba quân chỉ ngọn cờ đào,

2300. Đạo ra Vô Tích, đạo vào Lâm Tri,

Mấy người phụ bạc xưa kia,

Chiếu danh tầm nã bắt về hỏi tra.

Lại sai lệnh tiễn truyền qua,

Giữ giàng họ Thúc một nhà cho yên.

2305. Mụ quản gia, vãi Giác Duyên,

Cũng sai lệnh tiễn đem tin rước mời.

Thệ sư kể hết mọi lời,

Lòng lòng cũng giận, người người chấp uy!

Đạo trời báo phục chỉn ghê,

2310. Khéo thay! Một mẻ tóm về đầy nơi,

Quân trung gươm lớn áo dài,

Vệ trong thị lập, cơ ngoài song phi.

Sẵn sàng tề chỉnh uy nghi,

Bác đồng chật đất, tinh kỳ rợp sân.

2315. Trướng hùm mở giữa trung quân,

Từ Công sánh với phu nhân cùng ngồi.

Tiên nghiêm trống chửa dứt hồi

Điểm danh trước dẫn chực ngoài cửa viên.

Từ rằng: ân, oán hai bên,

2320. Mặc nàng xử quyết báo đền cho minh

Nàng rằng: Nhờ cậy uy linh,

Hãy xin báo đáp ân tình cho phu.

Báo ân rồi sẽ trả thù.

Từ rằng: Việc ấy phó cho mặc nàng.

2325. Cho gươm mời đến Thúc lang,

Mặt như chàm đổ, mình giường giẽ run.

Nàng rằng: Nghĩa trọng nghìn non,

Lâm Tri người cũ, chàng còn nhớ không?

Sâm Thương chẳng vẹn chữ tòng,

2330. Tại ai, há dám phụ lòng cố nhân?

Gấm trăm cuốn bạc nghìn cân,

Tạ lòng dễ xứng, báo ân gọi là!

Vợ chàng quỷ quái tinh ma,

Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau!

2335. Kiến bò miệng chén chưa lâu,

Mưu sâu cũng trả nghĩa sâu cho vừa.

Thúc sinh trông mặt bấy giờ,

Mồ hôi chàng đã như mưa ướt đầm.

Lòng riêng mừng sợ khôn cầm,

2340. Sợ thay mà lại mừng thầm cho ai.

Mụ già, sư trưởng thứ hai,

Thoắt đưa đến trước vội mời lên trên:

Dắt tay mở mặt cho nhìn:

Hoa Nô kia với Trạc Tuyền cũng tôi.

2345. Nhớ khi lỡ bước xẩy vời,

Non vàng chưa dễ đền bồi tấm thương.

Nghìn vàng gọi chút lễ thường,

Mà lòng phiếu mẫu mấy vàng cho cân?

Hai người, trông mặt tần ngần,

2350. Nửa phần khiếp sợ, nửa phần mừng vui.

Nàng rằng: Xin hãy dốn ngôi,

Xem cho rõ mặt, biết tôi báo thù!

Kíp truyền chư tướng hiến phù,

Lại đem các tích phạm tù hậu tra.

2355. Dưới cờ, gươm tuốt nắp ra,

Chính danh thủ phạm tên là Hoạn Thư.

Thoạt trông nàng đã chào thưa:

Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây?

Đàn bà dễ có mấy tay,

2360. Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan?

Dễ dàng là thói hồng nhan,

Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều!

Hoạn Thư hồn lạc phách xiêu,

Khấu đầu dưới trướng, liệu điều kêu ca.

2365. Rằng: Tôi chút dạ đàn bà,

Ghen tuông thì cũng người ta thường tình,

Nghĩ cho khi gác viết kinh,

Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo.

Lòng riêng riêng những kính yêu;

2370. Chồng chung, chưa dễ ai chiều cho ai.

Trót lòng gây việc chông gai,

Còn nhờ lượng bể thương bài nào chăng?

Khen cho: Thật đã nên rằng,

Khôn ngoan đến mực nói năng phải lời,

2375. Tha ra thì cũng may đời,

Làm ra thì cũng ra người nhỏ nhen.

Đã lòng tri quá thì nên,

Truyền quân lệnh xuống trường tiền tha ngay.

Tạ lòng lạy trước sân may,

2380. Cửa viên lại dắt một dây dẫn vào,

Nàng rằng: Lồng lộng trời cao,

Hại nhân, nhân hại sự nào tại ta?

Trước là Bạc Hạnh, Bạc Bà,

Bên là Ưng, Khuyển, bên là Sở Khanh.

2385. Tú Bà cùng Mã Giám Sinh,

Các tên tội ấy đáng tình còn sao?

Lệnh quân truyền xuống nội đao,

Thề sao thì lại cứ sao gia hình,

Máu rơi thịt nát tan tành,

2390. Ai ai trông thấy hồn kinh phách rời.

Cho hay muôn sự tại trời,

Phụ người, chẳng bõ khi người phụ ta!

Mấy người bạc ác tinh ma,

Mình làm mình chịu kêu mà ai thương.

2395. Ba quân đông mặt pháp trường,

Thanh thiên, bạch nhật rõ ràng cho coi.

Việc nàng báo phục vừa rồi,

Giác Duyên vội vã gởi lời từ qui.

Nàng rằng: Thiên tải nhất thì,

2400. Cố nhân đã dễ mấy khi bàn hoàn.

Rồi đây bèo hợp mây tan,

Biết đâu hạc nội mây ngàn là đâu!

Sư rằng: Cũng chẳng bao lâu,

Trong năm năm lại gặp nhau đó mà.

2405. Nhớ ngày hành cước phương xa,

Gặp sư Tam Hợp vốn là tiên tri.

Bảo cho hội ngộ chi kỳ,

Năm nay là một nữa thì năm năm.

Mới hay tiền định chẳng lầm,

2410. Đã tin điều trước ắt nhằm việc sau.

Còn nhiều ân ái với nhau,

Cơ duyên nào đã hết đâu vội gì?

Nàng rằng: Tiền định tiên tri,

Lời sư đã dạy ắt thì chẳng sai.

2415. Họa bao giờ có gặp người,

Vì tôi cậy hỏi một lời chung thân.

Giác Duyên vâng dặn ân cần,

Tạ từ thoắt đã dời chân cõi ngoài.

(Còn nữa)

...

Từ Hải trong Truyện Kiều — Người anh hùng chết đứng và lý tưởng tự do của Nguyễn Du

Có những nhân vật bước ra từ trang sách mà tưởng như vẫn còn hơi thở của gió, của mây, của sấm sét giang hồ. Từ Hải là một người như thế — không chỉ là người đàn ông trong mộng của Thúy Kiều, mà còn là hình bóng của khát vọng tự do, của giấc mơ công lý trong tâm hồn Nguyễn Du.

Ảnh tưởng tượng có trợ giúp của công nghệ📷

 Người anh hùng đội trời đạp đất

Ngay khi xuất hiện, Từ Hải đã khiến ta ngẩn ngơ trước tầm vóc phi phàm và cốt cách tinh hoa:

“Râu hùm, hàm én, mày ngài,

Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao.”

Không cần phả hệ, không cần danh vị, chỉ cần vóc dáng và khí chất ấy là đủ biết đây là bậc trượng phu sinh ra để hành đạo, không bao giờ biết cúi đầu. Trong cái xã hội phong kiến ngột ngạt, nơi con người bị trói buộc bởi trăm dây nghìn mối của giáo điều, Nguyễn Du đã dựng lên một con người tự do như cánh chim bằng — “giang hồ quen thói vẫy vùng”, sống theo chí, chết theo nghĩa, coi bốn biển là nhà.

 Người tình trọng nghĩa, yêu bằng lòng tin

Với Thúy Kiều, Từ Hải không chỉ là người cứu rỗi nàng khỏi vũng bùn lầu xanh, mà là người duy nhất nhìn thấu và yêu nàng bằng sự tôn trọng tuyệt đối. Giữa một xã hội coi rẻ thân phận người phụ nữ, Từ Hải lại xem Kiều là tri kỷ, là người đồng điệu:

“Trai anh hùng, gái thuyền quyên,

Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng.”

Không lễ nghi rườm rà, không hôn ước ràng buộc, tình yêu của họ được xây dựng trên nền tảng của lòng tin và sự thấu hiểu vượt trên mọi khuôn phép. Đó là một kiểu tình yêu tiến bộ, phóng khoáng và vô cùng hiếm hoi trong văn học trung đại.

 Lý tưởng lớn và bi kịch bi tráng cuối cùng

Một con người như Từ Hải không thể chịu “quanh quẩn trong màn trướng”. Chí hướng của ông thuộc về khoảng trời lộng gió, thuộc về khát vọng thay trời hành đạo, đạp đổ bất công:

“Quyết lời dứt áo ra đi,

Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi.”

Nhưng rồi, người anh hùng ấy lại ngã xuống bởi chính vũ khí cao đẹp nhất của mình: niềm tin. Vì tin vào tình yêu, vì xót xa cho nỗi lòng muốn chồng có danh phận của Thúy Kiều, Từ Hải đã mất cảnh giác trước mưu hèn kế bẩn của đại thần trọng thần Hồ Tôn Hiến.

Nguyễn Du đã để Từ Hải “chết đứng” — một cái chết oai hùng, cô độc nhưng vô cùng lẫm liệt:

“Trơ như đá, vững như đồng,

Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng dời.”

Thân xác anh hùng có thể bị hủy hoại bởi mưu gian, nhưng tư thế hiên ngang và khí tiết của một bậc cửu ngũ chí tôn thì kẻ thù không cách nào khuất phục được. Cái chết đứng ấy chính là tiếng nói phản kháng mạnh mẽ nhất, tráng lệ nhất trước một xã hội phong kiến thối nát, không dung nổi những con người có chí khí phi thường.

 Lý tưởng tự do trong nỗi buồn của Nguyễn Du

Từ Hải chính là hình bóng lý tưởng mà Nguyễn Du gửi gắm: Một con người dám sống, dám yêu, dám đứng lên chống lại cả một vương triều để đòi lại công lý.

Đọc về Từ Hải, ta không chỉ thấy một bậc trượng phu vạm vỡ, mà còn cảm nhận được cả nỗi u uất của đại thi hào. Nguyễn Du hiểu rằng, lý tưởng tự do đẹp đẽ và thuần khiết ấy quá chói lòa, khó có thể tồn tại lâu bền giữa một trần gian đầy rẫy những lọc lừa và khuất khúc.

 Kết

Từ Hải nằm xuống, nhưng tinh thần anh hùng và khát vọng tự do của ông thì bất tử trong lòng người đọc suốt hàng thế kỷ qua. Giữa thế gian nhiều biến động, ta vẫn luôn mong có một “Từ Hải” ẩn mình trong mỗi con người — để dám đứng thẳng trước bão tố, và dám sống trọn vẹn với những điều mình tin là đúng.

Một lần gặp gió giang hồ,

Đưa ta khỏi bến tang bồng mộng xưa.

Người đi — trăng lặng, mây thưa,

Biết bao thương nhớ cho vừa lòng nhau.

P/s: Có lẽ Nguyễn Du cũng từng ước — ở đâu đó trong kiếp người mỏi mòn và đầy bất lực của chính mình — có thể một lần được chết đứng hiên ngang như Từ Hải, để giữ trọn một niềm tin không bao giờ khuất phục trước cường quyền.

Sông có khúc, người có lúc

Có những ngày chỉ cần đi chậm lại một chút…

Có một buổi chiều nọ, tôi ngồi nhìn dòng nước chảy dưới cây cầu cũ ngoài quê.

Nước không đi thẳng.

Nó vòng qua những bãi bồi, né những mô đá, lúc lặng như tờ, lúc cuộn lên vì gió lớn. Tự nhiên lại nhớ câu người xưa hay nói:

“Sông có khúc, người có lúc.”

Ảnh minh họa 

Ngày nhỏ nghe chỉ thấy đó là một câu tục ngữ bình thường.

Lớn thêm vài chục năm mới hiểu:

đó gần như là một bản tóm tắt ngắn gọn của cả cuộc đời.

Con người ta không ai đi mãi trên một con đường bằng phẳng.

Có những năm tháng mọi thứ hanh thông:

sức khỏe còn tốt,

người thân còn đông đủ,

tiền bạc chưa nhiều nhưng lòng nhẹ tênh.

Buổi sáng thức dậy còn muốn pha một ấm trà,

nghe một bản nhạc cũ,

rồi thấy đời cũng dễ thương.

Nhưng rồi cũng có lúc…

Chỉ một biến cố nhỏ thôi,

cuộc sống bỗng đổi màu.

Có người mất việc.

Có người bệnh một trận mới biết sức khỏe quý đến mức nào.

Có người đi gần hết đời mới nhận ra người mình thương nhất lại không còn bên cạnh.

Đời sống vốn không đi theo đường thẳng.

Nó giống một đồ thị hình sin hơn —

lúc lên cao,

lúc chạm đáy,

rồi lại từ từ đi lên.

Ngày trẻ, ta thường nghĩ hạnh phúc là phải luôn vui vẻ, luôn thành công, luôn được người khác công nhận.

Nhưng càng sống lâu càng hiểu:

niềm vui thật sự đôi khi chỉ là một ngày bình thường mà lòng không quá nặng.

Một bữa cơm có đủ người.

Một giấc ngủ ngon.

Một cuộc điện thoại hỏi thăm.

Hay đơn giản là sáng thức dậy vẫn còn muốn chăm cây, pha trà và mở cửa nhìn nắng.

Những “khúc sông ghềnh thác” của cuộc đời thật ra không chỉ đến để làm mình đau.

Nó đến để dạy con người vài điều mà những ngày bình yên không dạy được.

Dạy mình biết nhẫn nại.

Biết cúi xuống.

Biết thương người khác khi nhìn thấy họ cũng đang vật lộn với đời sống giống mình.

Có người sau biến cố thì trở nên cay nghiệt.

Nhưng cũng có người sau bão giông lại sống hiền hơn.

Có lẽ vì họ hiểu:

ai rồi cũng có một đoạn khó khăn riêng,

chỉ là nhiều người giấu nó phía sau nụ cười mà thôi.

Người xưa hay lắm.

Họ không nói những điều quá lớn lao.

Chỉ vài chữ mộc mạc mà đủ để người ta ngẫm cả đời.

“Sông có khúc, người có lúc.”

Nghe nhẹ tênh.

Mà chứa cả sự bao dung với chính mình.

Rằng nếu hôm nay chưa ổn,

thì cũng đừng tuyệt vọng quá.

Mây rồi sẽ tan.

Nước qua khúc quanh rồi sẽ chảy êm hơn.

Điều quan trọng không phải đời có bao nhiêu sóng gió,

mà là sau tất cả,

mình còn giữ được sự tử tế và bình thản hay không.

Sông không đi thẳng 

Người cũng nhiều khúc quanh 

Trăng lên vẫn sáng. 

P/s:

Nếu hôm nay bạn đang vui, hãy biết ơn cuộc đời.

Nếu hôm nay bạn đang mệt, hãy nghỉ một chút.

Dòng sông nào rồi cũng có đoạn bình yên để đi tiếp.

Putin lại sang Bắc Kinh – Những cái bắt tay giữa một Thế giới đang chia làn

Khi một chuyến bay khiến thế giới nhìn theo

Có những chuyến bay không chỉ chở theo một nguyên thủ quốc gia, mà còn chở theo ánh mắt của cả thế giới.

Ngày 19 tháng 5 năm 2026, chuyên cơ chở Tổng thống Vladimir Putin đáp xuống Bắc Kinh. Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông trong năm nay, đồng thời cũng là lần thứ 25 ông đặt chân tới Trung Quốc.

Ảnh minh họa 

Con số ấy đủ để người ta hiểu rằng mối quan hệ Nga – Trung giờ đây không còn đơn thuần là ngoại giao xã giao.

Điều thú vị là chỉ ít ngày trước đó, Tổng thống Donald Trump vừa rời Bắc Kinh. Thành ra có cảm giác cánh cửa ngoại giao ở nơi này chưa kịp khép lại thì đã có người khác bước vào.

Bắc Kinh dạo này giống một bàn trà lớn của thế giới.

Người đến trước còn chưa nguội chén trà, người đến sau đã tới nơi.

 25 năm quan hệ – Từ láng giềng thành đối tác chiến lược 

Chuyến thăm lần này diễn ra đúng dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Hữu nghị, Láng giềng và Hợp tác tốt đẹp giữa Nga và Trung Quốc.

Một phần tư thế kỷ.

Khoảng thời gian đủ để một đứa trẻ lớn lên thành người trưởng thành, và cũng đủ để quan hệ giữa hai quốc gia đi từ dè dặt sang gắn bó lợi ích.

Trong những năm gần đây, quan hệ giữa Moscow và Bắc Kinh ngày càng chặt hơn.

Nga cần thị trường, năng lượng và khoảng thở giữa những lệnh cấm vận từ phương Tây.

Trung Quốc cần nguồn cung ổn định và một đối tác đủ mạnh để cân bằng áp lực chiến lược.

Người ta gọi đó là hợp tác chiến lược.

Còn dân gian chắc sẽ nói đơn giản hơn:

“Có qua thì phải có lại.”

 Những cái bắt tay không chỉ mang tính nghi thức 

Lịch trình chuyến thăm vẫn theo đúng nghi thức quen thuộc:

Lễ đón tại Quảng trường Thiên An Môn.

Hội đàm kín giữa hai nhà lãnh đạo.

Ký kết hàng chục văn kiện hợp tác.

Trong đó, năng lượng tiếp tục là điểm nhấn lớn nhất.

Nga cần bán dầu khí.

Trung Quốc cần nguồn cung ổn định với giá phù hợp.

Mỗi bên đều có điều mình cần ở bên kia.

Không ai tuyên bố lập liên minh quân sự.

Không ai nói thẳng rằng họ đang tạo ra một “trục đối trọng”.

Nhưng đôi khi chính những điều không nói ra lại khiến thế giới chú ý nhất.

 Bắc Kinh – Nơi các siêu cường tìm đến

Năm 2026 có lẽ sẽ còn được nhắc đến như một giai đoạn mà Bắc Kinh trở thành điểm hẹn ngoại giao đặc biệt.

Mỹ đến trước.

Nga đến sau.

Các nước lớn vừa cạnh tranh, vừa phải tìm cách đối thoại với nhau trong một thế giới đầy biến động.

Có cảm giác Trung Quốc đang ngồi giữa một bàn cờ lớn, nơi ai cũng dè chừng nhau nhưng cũng không ai muốn đứng ngoài cuộc chơi.

Chính trị quốc tế nhiều khi giống trời cuối mùa.

Mây đen vẫn còn đó, nhưng người ta vẫn phải ngồi xuống nói chuyện với nhau trước khi cơn giông kéo tới.

 Kêt – Giữa một thế giới đang đổi chiều 

Chuyến thăm của Putin tới Bắc Kinh không chỉ là một hoạt động ngoại giao thông thường.

Nó cho thấy thế giới đang bước vào giai đoạn mà các mối quan hệ quyền lực được sắp xếp lại từng chút một.

Nga và Trung Quốc có thể chưa gọi nhau là “liên minh”.

Nhưng rõ ràng họ đang đứng gần nhau hơn trước rất nhiều.

Và trong một thời đại đầy chia rẽ, có lẽ điều các cường quốc sợ nhất không phải là đối thủ mạnh lên…

…mà là chính mình phải đứng một mình quá lâu.

Bắc Kinh chiều gió chưa tan,

Người đi kẻ đến giữa ngàn tính toan.

Bắt tay chưa chắc cùng đường,

Nhưng cơn mưa lớn phải nương bóng người.

P/s: Trong chính trị quốc tế, đôi khi điều quan trọng không phải “ai thân với ai”, mà là “ai cần ai” vào đúng thời điểm của lịch sử.

Trump “Hold Off” Iran: Khi các ông vua Dầu mỏ xin thêm một đêm Hòa bình

Có những thời khắc, chiến tranh không bắt đầu bằng tiếng súng.

Mà bằng một dòng chữ ngắn ngủi trên mạng xã hội.

Ngày 18 tháng 5 năm 2026, giữa lúc Trung Đông nóng như một lò than đỏ, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố sẽ “hold off” — tạm hoãn cuộc tấn công nhằm vào Iran dự kiến diễn ra chỉ một ngày sau đó.

Cả thế giới gần như nín thở.

Bởi phía sau hai chữ “hold off” ấy… có thể là hòa bình.

Nhưng cũng có thể chỉ là khoảng lặng trước giông bão.

Ảnh minh họa

 Một cuộc điện thoại giữa đêm và bàn cờ Trung Đông

Theo lời ông Trump, quyết định hoãn tấn công được đưa ra sau khi lãnh đạo Qatar, Saudi Arabia và United Arab Emirates trực tiếp đề nghị Washington cho thêm thời gian.

Họ tin rằng các cuộc đàm phán với Tehran đang trở nên “nghiêm túc”.

Và rằng, vẫn còn cơ hội để ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân mà không cần tới bom đạn.

Ông Trump nói ông đã chỉ thị cho Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Daniel Caine tạm dừng kế hoạch tấn công.

Nhưng chỉ là “tạm”.

Quân đội Mỹ vẫn trong trạng thái sẵn sàng cho một chiến dịch “full, large scale” nếu đàm phán đổ vỡ.

Đó chính là phong cách quen thuộc của Trump:

Một tay chìa cành ô liu.

Tay còn lại vẫn đặt trên cò súng.

 Vì sao các nước Vùng Vịnh lo sợ?

Những quốc gia dầu mỏ vùng Vịnh hiểu rất rõ điều mà thế giới đôi khi quên mất:

Chiến tranh ở Trung Đông chưa bao giờ chỉ là chuyện của riêng Trung Đông.

Nếu Mỹ tấn công Iran quy mô lớn, Tehran hoàn toàn có thể đáp trả bằng tên lửa, drone và việc phong tỏa eo biển Strait of Hormuz — nơi vận chuyển gần 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Khi đó:

* Giá dầu có thể bùng nổ.

* Thị trường tài chính toàn cầu rung chuyển.

* Các nền kinh tế phụ thuộc năng lượng sẽ chao đảo.

* Và chính các đồng minh thân cận của Mỹ như Saudi Arabia hay UAE sẽ trở thành mục tiêu đầu tiên.

Họ không muốn chiến tranh lan tới cửa nhà mình.

Nhưng họ cũng không muốn Iran trở thành một cường quốc hạt nhân.

Đó là nghịch lý lớn nhất của Trung Đông hiện đại:

Ai cũng muốn sức mạnh.

Nhưng không ai muốn ngọn lửa vượt khỏi tầm kiểm soát.

 “Hold Off” — hòa bình thật hay chỉ là chiến thuật?

Câu hỏi ấy hiện đang bao trùm mọi phòng họp từ Washington tới Riyadh.

Với Trump, “maximum pressure” chưa bao giờ chỉ là khẩu hiệu.

Ông thường đẩy đối thủ tới mép vực… rồi mới mở cửa đàm phán.

Vì vậy, việc hoãn tấn công lần này có thể là:

* Một chiến thuật ép Iran nhượng bộ sâu hơn.

* Một tín hiệu cho thấy Mỹ vẫn lắng nghe đồng minh Arab.

* Hoặc đơn giản chỉ là kéo dài thêm thời gian trước khi hành động quân sự diễn ra.

Trong khi đó, Iran được cho là đã gửi phản hồi thông qua Pakistan — quốc gia đang đóng vai trò trung gian.

Nhưng Tehran vẫn chưa chấp nhận những yêu cầu cốt lõi từ Washington.

Điều đó có nghĩa:

Nguy cơ chiến tranh chưa hề biến mất.

Nó chỉ đang đứng ngoài cánh cửa.

 Thị trường muốn hòa bình hơn chính trị gia

Ngay sau tuyên bố “hold off”, chứng khoán Mỹ bật tăng mạnh.

Giá dầu hạ nhiệt.

Giới đầu tư thở phào.

Bởi thị trường hiểu rõ một điều:

Chiến tranh kéo dài ở Trung Đông không có người chiến thắng thật sự.

Người dân sẽ trả giá bằng giá xăng.

Doanh nghiệp trả giá bằng lạm phát.

Và thế giới trả giá bằng bất ổn.

 Lời kết

Có những nền hòa bình được xây dựng bằng lòng tin.

Nhưng cũng có những nền hòa bình được giữ lại chỉ vì mọi bên đều sợ vực thẳm phía trước.

24 đến 48 giờ tới có thể sẽ quyết định rất nhiều điều.

Nếu đàm phán thành công, Trung Đông có thể tránh được một cuộc đối đầu lịch sử.

Nhưng nếu thất bại…

Thế giới sẽ bước vào một chương hoàn toàn khác.

Một chương được viết bằng khói lửa, dầu mỏ và những con tàu chiến ngoài eo Hormuz.

 Gió nóng thổi dọc miền sa mạc,

 Biển Hormuz đêm ấy lặng như gờm.

 Người chưa bắn… nhưng tay còn giữ súng,

 Cả địa cầu nghe nhịp chiến tranh gần.

P/s:

Trong chính trị quốc tế, đôi khi một chữ “tạm hoãn” còn đáng sợ hơn cả lời tuyên chiến. Vì nó cho thấy chiến tranh chưa rời đi… mà chỉ đang chờ thời điểm thích hợp hơn.

Một đêm dài trên Thủ đô Nước Nga

Trong đêm 16–17/5/2026, bầu trời Moscow và vùng ngoại ô bất ngờ rực sáng bởi hàng trăm điểm lửa di chuyển. Không phải pháo hoa, mà là một đợt tấn công bằng máy bay không người lái quy mô lớn – được cho là mạnh nhất nhằm vào thủ đô Nga trong hơn một năm qua.

Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Nga và các nguồn báo chí quốc tế, hàng trăm drone đã xuất hiện trên nhiều hướng tiếp cận Moscow. Nga tuyên bố phần lớn đã bị đánh chặn, song một số mục tiêu vẫn bị ảnh hưởng bởi mảnh vỡ hoặc các vụ nổ sau khi drone rơi xuống.

Ảnh Internet

Giới chức địa phương xác nhận có thương vong và thiệt hại tại một số khu dân cư, cơ sở công nghiệp và hạ tầng năng lượng ở vùng ngoại ô. Hoạt động tại sân bay Sheremetyevo cũng bị gián đoạn trong thời gian ngắn.

Nhiều nhà quan sát cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy chiến tranh drone đang bước sang một giai đoạn mới: tầm xa hơn, số lượng lớn hơn và khó phòng thủ hơn. Những chiếc drone giá rẻ nhưng bay theo từng đợt dày đặc đang tạo áp lực đáng kể lên các hệ thống phòng không vốn được xem là hiện đại.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở thiệt hại vật chất, mà còn ở tác động tâm lý. Khi tiếng nổ xuất hiện gần Moscow – biểu tượng quyền lực và an ninh của Nga – cảm giác chiến tranh dường như đã tiến gần hơn tới đời sống thường nhật của người dân.

Trong khi đó, các cuộc không kích và đáp trả qua lại giữa Nga và Ukraine vẫn tiếp diễn, khiến triển vọng hòa bình càng trở nên mong manh.

Có lẽ, thế kỷ XXI rồi sẽ được nhớ tới như thời đại của “chiến tranh drone” — nơi những cỗ máy nhỏ bé có thể làm rung chuyển cả những thành phố lớn.

Theo bạn, các cuộc tấn công bằng drone quy mô lớn như thế này có thể làm thay đổi cục diện chiến tranh không, hay chỉ khiến vòng xoáy xung đột kéo dài hơn?

Đêm Moscow đỏ trời than lửa,

Tiếng động cơ như gió lạc mùa.

Thời đại mới — không còn chiến tuyến,

Chỉ còn màn hình… và những cánh bay xa.

P/S: Bài viết tổng hợp từ các nguồn công khai và báo chí quốc tế ngày 17–18/5/2026. Một số thông tin có thể thay đổi theo diễn biến thực địa.

Ebola: Bệnh Virus nguy hiểm và đợt bùng phát mới nhất năm 2026

Mở đầu: Một mối đe dọa không ngừng quay lại

Ebola – cái tên từng khiến cả thế giới khiếp sợ trong đại dịch 2014-2016 tại Tây Phi – lại một lần nữa thu hút sự chú ý toàn cầu. Vào tháng 5/2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng toàn cầu (PHEIC) đối với đợt bùng phát Ebola tại CHDC Congo (DRC) và lan sang Uganda. Đây là đợt bùng phát thứ 17 tại Congo kể từ năm 1976.

Trong bài viết chi tiết này, chúng ta sẽ tìm hiểu toàn diện về virus Ebola, từ nguồn gốc, triệu chứng, cách lây lan đến phương pháp điều trị, phòng ngừa, và cập nhật tình hình dịch bệnh nóng bỏng hiện nay.

Virus Ebola qua kính hiển vi điện tử 

Ebola là gì? Lịch sử và các chủng virus

Ebola Virus Disease (EVD) là bệnh sốt xuất huyết do virus thuộc chi Orthoebolavirus gây ra. Virus này được phát hiện lần đầu tiên năm 1976 gần sông Ebola tại CHDC Congo.

Có 6 chủng chính, trong đó 4 chủng gây bệnh ở người:

- Zaire ebolavirus (EBOV): Nguy hiểm nhất, tỷ lệ tử vong lên đến 50-90%.

- Sudan ebolavirus (SUDV).

- Bundibugyo ebolavirus (BDBV): Chủng gây dịch hiện tại, tỷ lệ tử vong khoảng 25-40%, thấp hơn Zaire.

- Tai Forest và Reston (ít gây bệnh nặng ở người).

Bundibugyo lần đầu được ghi nhận năm 2007 tại Uganda. Nó nhân lên chậm hơn và ít gây chết người hơn Zaire, nhưng vẫn cực kỳ nghiêm trọng nếu không được điều trị hỗ trợ tốt.

Cách lây lan – Không phải “siêu virus” lây qua không khí

Ebola không lây qua không khí, không lây qua nước uống thông thường hay tiếp xúc thông thường (ngồi cùng phòng). Virus lây qua:

1. Tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người bệnh hoặc người chết: máu, mủ, nôn, tiêu chảy, mồ hôi, tinh dịch, sữa mẹ.

2. Động vật hoang dã: Dơi là vật chủ tự nhiên. Con người nhiễm bệnh ban đầu thường qua săn bắn, giết mổ hoặc ăn thịt rừng nhiễm bệnh.

3. Vật dụng bị nhiễm: Kim tiêm, quần áo, giường chiếu dính dịch cơ thể.

4. Lây qua quan hệ tình dục: Virus có thể tồn tại trong tinh dịch nhiều tháng sau khi khỏi bệnh.

Thời gian ủ bệnh: 2-21 ngày (thường 8-10 ngày). Người bệnh chỉ lây khi đã có triệu chứng.

Triệu chứng tiến triển

Giai đoạn sớm (giống cúm):

- Sốt cao, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ khớp, đau họng, chán ăn.

Giai đoạn nặng:

- Nôn mửa, tiêu chảy nặng (có thể ra máu).

- Phát ban, đau bụng, rối loạn chức năng gan thận.

- Chảy máu nội/ngoại (mũi, nướu, mắt, tiêu hóa).

- Sốc, suy đa tạng và tử vong.

Tỷ lệ sống sót tăng đáng kể nếu được phát hiện sớm và chăm sóc hỗ trợ tích cực (bù nước, điện giải, oxy, điều trị biến chứng).

Điều trị và Vaccine

- Hỗ trợ: Đây là nền tảng quan trọng nhất – bù dịch, dinh dưỡng, kiểm soát nhiễm trùng.

- Thuốc đặc hiệu: Có monoclonal antibody (Inmazeb, Ebanga) cho chủng Zaire. Với Bundibugyo hiện tại, chưa có thuốc/vaccine được phê duyệt đặc hiệu → chủ yếu điều trị hỗ trợ.

- Vaccine: Ervebo (cho Zaire) đã được sử dụng hiệu quả trong các đợt trước. Các nhà sản xuất đang nghiên cứu vaccine cho các chủng khác.

Đợt bùng phát 2026: Tình hình cập nhật

- CHDC Congo (tỉnh Ituri, đông bắc): ~246 ca nghi nhiễm, khoảng 65-80 ca tử vong (tính đến 16/5/2026). Tập trung tại các khu vực khai mỏ Mongwalu, Rwampara, Bunia.

- Uganda: 1 ca tử vong (người đàn ông 59 tuổi từ Congo sang, tử vong ngày 14/5 tại Kampala). Chưa ghi nhận lây lan cộng đồng.

- Thách thức: Xung đột vũ trang, di chuyển dân cư cao (khai mỏ), cơ sở hạ tầng y tế yếu, biên giới mở.

WHO, Africa CDC, Mỹ và các đối tác đang hỗ trợ mạnh: truy vết tiếp xúc, xét nghiệm, cách ly, an táng an toàn. Không khuyến cáo đóng biên giới nhưng cần tăng giám sát.

 Phòng ngừa cho cá nhân và cộng đồng

- Tránh tiếp xúc thịt rừng, động vật hoang dã.

- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.

- Sử dụng đồ bảo hộ (găng tay, khẩu trang, kính) khi chăm sóc bệnh nhân.

- An táng an toàn cho người tử vong (tránh chạm trực tiếp).

- Giám sát sức khỏe nếu trở về từ vùng dịch.

- Với du khách: Theo dõi thông báo Bộ Y tế Việt Nam và WHO. Hiện Việt Nam chưa ghi nhận ca nào.

Lây lan và phòng ngừa 

Bài học và triển vọng

Mỗi đợt bùng phát Ebola lại nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của hệ thống y tế dự phòng, giám sát biên giới và hợp tác quốc tế. Với sự hỗ trợ nhanh chóng của WHO và Africa CDC, hy vọng đợt dịch lần này sẽ sớm được kiểm soát.

Ebola không phải là “bệnh không chữa”, nhưng tốc độ phản ứng quyết định số người sống sót. Hãy nâng cao nhận thức, nhưng không hoang mang – khoa học và sự phối hợp là chìa khóa.

---

Tài liệu tham khảo: WHO, CDC, Africa CDC, Reuters, Al Jazeera (cập nhật tháng 5/2026).