Có những nhân vật bước ra từ trang sách mà tưởng như vẫn còn hơi thở của gió, của mây, của sấm sét giang hồ. Từ Hải là một người như thế — không chỉ là người đàn ông trong mộng của Thúy Kiều, mà còn là hình bóng của khát vọng tự do, của giấc mơ công lý trong tâm hồn Nguyễn Du.
 |
| Ảnh tưởng tượng có trợ giúp của công nghệ📷 |
Người anh hùng đội trời đạp đất
Ngay khi xuất hiện, Từ Hải đã khiến ta ngẩn ngơ trước tầm vóc phi phàm và cốt cách tinh hoa:
“Râu hùm, hàm én, mày ngài,
Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao.”
Không cần phả hệ, không cần danh vị, chỉ cần vóc dáng và khí chất ấy là đủ biết đây là bậc trượng phu sinh ra để hành đạo, không bao giờ biết cúi đầu. Trong cái xã hội phong kiến ngột ngạt, nơi con người bị trói buộc bởi trăm dây nghìn mối của giáo điều, Nguyễn Du đã dựng lên một con người tự do như cánh chim bằng — “giang hồ quen thói vẫy vùng”, sống theo chí, chết theo nghĩa, coi bốn biển là nhà.
Người tình trọng nghĩa, yêu bằng lòng tin
Với Thúy Kiều, Từ Hải không chỉ là người cứu rỗi nàng khỏi vũng bùn lầu xanh, mà là người duy nhất nhìn thấu và yêu nàng bằng sự tôn trọng tuyệt đối. Giữa một xã hội coi rẻ thân phận người phụ nữ, Từ Hải lại xem Kiều là tri kỷ, là người đồng điệu:
“Trai anh hùng, gái thuyền quyên,
Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng.”
Không lễ nghi rườm rà, không hôn ước ràng buộc, tình yêu của họ được xây dựng trên nền tảng của lòng tin và sự thấu hiểu vượt trên mọi khuôn phép. Đó là một kiểu tình yêu tiến bộ, phóng khoáng và vô cùng hiếm hoi trong văn học trung đại.
Lý tưởng lớn và bi kịch bi tráng cuối cùng
Một con người như Từ Hải không thể chịu “quanh quẩn trong màn trướng”. Chí hướng của ông thuộc về khoảng trời lộng gió, thuộc về khát vọng thay trời hành đạo, đạp đổ bất công:
“Quyết lời dứt áo ra đi,
Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi.”
Nhưng rồi, người anh hùng ấy lại ngã xuống bởi chính vũ khí cao đẹp nhất của mình: niềm tin. Vì tin vào tình yêu, vì xót xa cho nỗi lòng muốn chồng có danh phận của Thúy Kiều, Từ Hải đã mất cảnh giác trước mưu hèn kế bẩn của đại thần trọng thần Hồ Tôn Hiến.
Nguyễn Du đã để Từ Hải “chết đứng” — một cái chết oai hùng, cô độc nhưng vô cùng lẫm liệt:
“Trơ như đá, vững như đồng,
Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng dời.”
Thân xác anh hùng có thể bị hủy hoại bởi mưu gian, nhưng tư thế hiên ngang và khí tiết của một bậc cửu ngũ chí tôn thì kẻ thù không cách nào khuất phục được. Cái chết đứng ấy chính là tiếng nói phản kháng mạnh mẽ nhất, tráng lệ nhất trước một xã hội phong kiến thối nát, không dung nổi những con người có chí khí phi thường.
Lý tưởng tự do trong nỗi buồn của Nguyễn Du
Từ Hải chính là hình bóng lý tưởng mà Nguyễn Du gửi gắm: Một con người dám sống, dám yêu, dám đứng lên chống lại cả một vương triều để đòi lại công lý.
Đọc về Từ Hải, ta không chỉ thấy một bậc trượng phu vạm vỡ, mà còn cảm nhận được cả nỗi u uất của đại thi hào. Nguyễn Du hiểu rằng, lý tưởng tự do đẹp đẽ và thuần khiết ấy quá chói lòa, khó có thể tồn tại lâu bền giữa một trần gian đầy rẫy những lọc lừa và khuất khúc.
Kết
Từ Hải nằm xuống, nhưng tinh thần anh hùng và khát vọng tự do của ông thì bất tử trong lòng người đọc suốt hàng thế kỷ qua. Giữa thế gian nhiều biến động, ta vẫn luôn mong có một “Từ Hải” ẩn mình trong mỗi con người — để dám đứng thẳng trước bão tố, và dám sống trọn vẹn với những điều mình tin là đúng.
Một lần gặp gió giang hồ,
Đưa ta khỏi bến tang bồng mộng xưa.
Người đi — trăng lặng, mây thưa,
Biết bao thương nhớ cho vừa lòng nhau.
P/s: Có lẽ Nguyễn Du cũng từng ước — ở đâu đó trong kiếp người mỏi mòn và đầy bất lực của chính mình — có thể một lần được chết đứng hiên ngang như Từ Hải, để giữ trọn một niềm tin không bao giờ khuất phục trước cường quyền.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét