Phong cách Cổ và Cũ - Du Hà Ngọc
Có những câu thơ trong Truyện Kiều đẹp như sương khói.
Đọc qua tưởng chỉ thấy trăng, thấy hoa, thấy gió nội mây ngàn…
Nhưng cũng có những câu thơ khiến người ta bất ngờ nhận ra:
Nguyễn Du không chỉ hiểu nỗi đau của con người.
Ông còn hiểu cả thân thể con người.
Hiểu cái đẹp đàn bà.
Hiểu ánh nhìn đàn ông.
Và hiểu cả khoảnh khắc trái tim rung lên trước một thân thể đẹp như một kỳ công của tạo hóa.
Đó là đoạn Thúy Kiều tắm trong lầu xanh.
Một trong những đoạn táo bạo nhất của văn học trung đại Việt Nam.
 |
| Ảnh minh họa |
Buổi trưa hôm ấy chắc yên lắm.
Lầu xanh Lâm Tri không tiếng đàn gấp gáp.
Không son phấn.
Không khách làng chơi ồn ã.
Chỉ có hương lan.
Chỉ có rèm hồng buông xuống.
Và phía sau lớp trướng mỏng ấy… là Thúy Kiều.
Nguyễn Du viết:
“Buồng the phải buổi thong dong,
Thang lan rủ bức trướng hồng tẩm hoa.
Rõ màu trong ngọc trắng ngà,
Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên.”
Đọc kỹ mới thấy cái tài của cụ Nguyễn nằm ở hai chữ:
“tòa thiên nhiên”.
Không phải “thân ngọc”.
Không phải “da tuyết”.
Không phải thứ vẻ đẹp mỏng manh quen thuộc của văn chương cổ.
Mà là “một tòa”.
Một khối đầy đặn.
Một công trình sống động.
Một vẻ đẹp có hình, có sắc, có sức sống đàn bà căng đầy.
Đó không còn là vẻ đẹp để thờ.
Mà là vẻ đẹp để rung động.
Ngày xưa, văn học phong kiến thường sợ thân thể.
Người phụ nữ đẹp thì phải ví với mai, với tuyết, với trăng.
Cứ như thể cơ thể thật là điều gì cần giấu đi.
Nhưng Nguyễn Du thì khác.
Ông không né tránh.
Ông để cho Thúc Sinh nhìn.
Một cái nhìn rất đàn ông.
Ngơ ngác.
Say mê.
Và hoàn toàn bị đánh gục bởi vẻ đẹp trước mắt.
Đó là điều cực kỳ hiện đại.
Bởi Nguyễn Du đã âm thầm trả con người về đúng bản năng tự nhiên nhất:
Biết rung động trước cái đẹp.
Biết khao khát.
Biết say mê.
Có buổi trưa rèm hồng buông rất khẽ,
Một ánh nhìn làm động cả ngàn sau.
Nhưng cái đáng nể nhất của Nguyễn Du là:
Ông đứng sát ranh giới “thanh” và “tục”…
mà không rơi xuống tục.
Viết cảnh một người đàn bà tắm.
Viết cảnh một người đàn ông nhìn trộm.
Lại đặt trong bối cảnh lầu xanh.
Chỉ cần non tay một chút thôi, đoạn thơ sẽ trở nên phàm.
Nhưng không.
Ngay sau khoảnh khắc ấy, Thúc Sinh không lao vào bằng dục vọng thấp hèn.
Chàng làm thơ.
“Sinh càng tỏ nét càng khen,
Ngụ tình tay thảo một thiên luật đường.”
Đó là cú chuyển cực đẹp của Nguyễn Du.
Từ nhục cảm sang nghệ thuật.
Từ bản năng sang thi ca.
Từ xác thịt sang rung động thẩm mỹ.
Cái “tục” được nâng lên bằng cái “thanh”.
Để cuối cùng, người đọc không thấy dung tục…
mà chỉ thấy đẹp.
Có lẽ vì thế mà hơn hai trăm năm rồi, Truyện Kiều vẫn còn sống.
Không phải chỉ vì tài thơ.
Mà vì Nguyễn Du hiểu con người quá sâu.
Ông hiểu rằng:
Người ta không chỉ sống bằng đạo lý.
Người ta còn sống bằng ánh nhìn.
Bằng nhịp tim.
Bằng những rung động rất đời.
Và đôi khi…
một người đàn bà đẹp nhất không phải lúc nàng đứng giữa trăng thanh gió mát.
Mà là khi nàng hiện lên rất thật.
Rất người.
Giữa lớp rèm hồng lặng gió của một buổi trưa cô quạnh.
Có những vẻ đẹp càng bị đặt giữa bùn lầy…
lại càng sáng.
Và có những nhà thơ, dù đã đi qua vài thế kỷ,
vẫn khiến hậu thế giật mình vì sự hiện đại trong ánh nhìn dành cho con người.
Nguyễn Du là một người như thế.
Giữa lầu xanh vẫn còn hương rất sạch,
Giữa bụi đời vẫn có dáng thiên nhiên.
Nguyễn Du viết bằng đôi mắt rất người,
Nên hai trăm năm rồi… Kiều vẫn đẹp.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét