Từ câu ca dao “Tháng Giêng là tháng ăn chơi”, nhìn lại nhịp nghỉ – làm của người xưa và sự hối hả của người nay, để hiểu rằng điều cần giữ không phải sự lười nhác, mà là khoảng thở đầu năm.
 |
| Hội Gò Đống Đa (mùng 5 Tết) - Ảnh Internet |
Hiên nhà đầu năm
Sáng tháng Giêng, nắng mỏng tựa tờ giấy dó mới phơi. Ta ngồi nơi hiên cũ, chén trà còn nghi ngút khói. Ngoài ngõ, tiếng xe cộ chen chúc lẫn với tiếng guốc mộc ngày xưa vọng lại, như tiếng vọng từ một thời đã xa.
Hồi còn bé thơ, cứ qua rằm tháng Giêng, người lớn thường nửa đùa nửa thật:
“Tháng Giêng là tháng ăn chơi…”
Ấy không phải lời xúi giục lười biếng, mà là tiếng thở dài khoan khoái sau một mùa lúa chín đã gặt, một năm cũ đã khép lại êm đềm.
“Ăn chơi” – đạo lý xưa
Ngày xưa, đời sống cày cấy có nhịp điệu rõ ràng như con trâu bước. Tháng Chạp gặt hái xong xuôi, tháng Giêng đất trời cho nghỉ ngơi. Người ta nghỉ, đất cũng nghỉ.
“Ăn chơi” thuở ấy là:
- Lễ chùa đầu năm, khấn vái cầu an cho gia đình, cho lúa mùa.
- Theo hội làng, nghe trống chầu dồn dập, nghe câu hát giao duyên réo rắt dưới trăng.
- Thăm viếng họ hàng, chén rượu nồng, vài lời ấm áp như gió xuân.
Không phải buông thả phóng túng, mà là biết giữ gìn sức lực. Người xưa thấu đạo lý: nếu không nghỉ ngơi, thân xác sẽ mòn mỏi trước khi ruộng đồng kịp vào vụ mới.
Tháng Giêng giữa dòng đời mới
Ngày nay, tháng Giêng đã chẳng còn thong dong như xưa. Tin nhắn công việc dồn dập đến trước cả tiếng chim hót. Kế hoạch năm mới đã chờ sẵn từ mồng Sáu, có khi xuyên Tết, ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương, ba ca bốn kíp...Câu ca dao cũ đôi khi bị nhắc lại như cái cớ để thở than.
Nhưng điều lạc hậu không phải ở lời ca dao ấy, mà ở chỗ ta hiểu nó một cách hời hợt. Tháng Giêng hôm nay không thể là tháng buông xuôi việc nước việc nhà. Song cũng chớ để nó thành tháng kiệt quệ tâm hồn.
Giữ lấy một chút xưa
Có lẽ chỉ cần giữ lại một điều rất nhỏ, rất mực giản dị:
- Một buổi sáng không vội vã bon chen.
- Một lần thong thả bước dưới hàng cây còn lộc biếc non tơ.
- Một chén trà uống chậm rãi, trước khi mở máy tính, trước khi lao vào vòng xoáy.
Rồi sau đó, hãy làm việc cho đàng hoàng, cho xứng đáng với trời đất. Tháng Giêng không phải để trốn tránh lao động, mà để khởi đầu năm mới bằng một tấm lòng sáng trong, thanh thản.
Tháng Giêng nắng mỏng hiên nhà,
Trà chưa kịp nguội, lòng ta đã về.
Gió xuân khẽ chạm hàng tre,
Nhắc người chậm bước… kẻo quên quê mình.
P/s
Giữa dòng đời hối hả như thác đổ, nhớ được một nhịp thở chậm rãi cũng là giữ lại một phần cội nguồn.
Tháng Giêng không cần ăn chơi nhiều. Chỉ cần sống chậm một chút. Thế là đủ để lòng người không lạc lõng giữa thời mới.
Du Hà Ngọc
Mùa xuân năm Bính Ngọ (2026)
---
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét