Thằng Vĩ

   Một ký ức nhỏ trong những năm chiến tranh biên giới Vị Xuyên. Một người lính trẻ, gầy yếu, lặng lẽ đến rồi lặng lẽ đi, để lại ám ảnh không nguôi trong người ở lại.

Gùi nước tiếp tế cho đồng đội cắm chốt  - Ảnh minh họa 

1. Gọi là “thằng”

   Tôi gọi là “thằng” vì Vĩ kém tôi đến chục tuổi.

   Gọi vậy cho gần. Giữa chiến tranh, người ta hay gọi nhau bằng những cách rất đời, để đỡ thấy xa cách. 

2. Cuối năm ở Phương Độ

   Tôi nhớ, khi rút từ Cốc Nghè về Phương Độ là vào dịp cuối năm, gần Tết âm lịch. Tạm yên tiếng pháo. Tôi cho bộ đội lên rừng chặt vài cành đào về cắm đón xuân. Nhưng đào năm ấy còn non, cành trơ, chưa kịp có nụ.

Xuân đến chậm ở vùng biên.

3. Thằng Vĩ từ “bốn hầm ra”

   Sáng hôm đó, thằng Vĩ đến chơi với mấy người đồng hương. Nhỏ người, xanh xao, đứng nép bên cây cột của lán.

   Tôi hỏi ở đơn vị nào. Nó đáp, giọng đều đều:

— Em 313, ở “bốn hầm ra”. Được thay phiên, nhưng ở đó mấy tháng rồi.

   Nghe xong, tôi thấy trong ngực mình nặng xuống.

4. Những vết ghẻ

   Tay chân thằng Vĩ lở loét, nước vàng rịn ra. Người gầy yếu đến là thương.

Tôi hỏi. Nó nói nhỏ:

— Em bị ghẻ.

   Tôi bảo nó về đơn vị xin đi bệnh viện chữa bệnh. Nó vâng. Vâng rất khẽ.

   Rồi công việc cuốn đi. Chiến tranh không cho ai kịp để ý lâu đến một con người cụ thể. Tôi quên bẵng đi.

5. Một tháng sau

   Chừng một tháng sau, tôi nghe tin: thằng Vĩ mất rồi.

   Không ồn ào, không sướt mướt.

   Chỉ thêm một cái tên nằm lại giữa đá núi Vị Xuyên.

   Từ đó đến nay, mỗi khi nhớ về những năm tháng chiến tranh khốc liệt ấy, hình ảnh thằng Vĩ lại hiện lên — gầy gò, lặng lẽ, đi qua đời tôi rất nhanh, như cành đào năm ấy chưa kịp nở hoa.

Đào rừng chưa kịp trổ hoa

Người đi giữ núi đã xa cõi người

Vị Xuyên đá trắng mồ côi

Gió thổi hoài… một tiếng “vâng” vẫn còn.

P/S:

   Chiến tranh kết thúc bằng những dòng lịch sử. Nhưng trong ký ức người lính, nó còn kết thúc bằng rất nhiều cái tên nhỏ bé — như thằng Vĩ — chỉ sống một lần, rất ngắn, và không kịp để lại gì ngoài nỗi nhớ.

   Năm đó nghe nói - Tết âm lịch ta đến trước Tết TQ 01 tháng - Đào chưa có hoa là vì thế?

   Sáng mùng 5 Tết (1987), ngồi trong lán xem mỗi xe ôtô chở 5 hay 7 quả đạn (hình như tên lửa mặt đất), chạy đến một vị trí thiết kế sẵn, quay đầu ghé "đit", phóng cả loạt. Hết xe này lại đến xe khác lao vào phóng. Không thấy TQ bắn trả!

   Bốn hầm là những điểm phòng ngự gần đối phương nhất (chốt của ta và chốt của địch chỉ cách nhau 6 - 8 m), căng thẳng nhất. Một trong bốn hầm là ở điểm cao 685.

---