Ngày trước, những ngã tư Hà Nội giản dị lắm. Không có camera, không có những con mắt điện tử treo trên cột đèn. Chỉ có một chú công an giao thông đứng giữa đường, tay cầm chiếc gậy trắng, xoay người theo từng nhịp xe qua lại.
Buổi chiều tan tầm, tiếng chuông xe đạp leng keng hòa với tiếng còi tàu điện xa xa. Người đi đường nhìn nhau mà nhường, đôi khi chỉ cần một ánh mắt là hiểu. Thành phố ngày ấy chậm hơn bây giờ rất nhiều.
 |
| Ảnh minh họa |
Nhưng cũng từ đó, một câu hỏi mới bắt đầu xuất hiện:
Khi công nghệ nhìn thấy tất cả, liệu nó chỉ phục vụ cuộc sống – hay một ngày nào đó cũng có thể phục vụ chiến tranh?
Con dao hai lưỡi của thời đại
Có những buổi chiều đứng ở ngã tư thành phố, tôi thường ngẩng nhìn lên cột đèn giao thông. Trên đó, một chiếc camera nhỏ lặng lẽ quay, chẳng nói gì, chẳng biểu lộ cảm xúc. Nó chỉ nhìn.
Ngày trước, khi chưa có những “con mắt điện tử” ấy, việc qua ngã tư phần nhiều dựa vào ý thức và sự nhường nhịn của con người. Còn bây giờ, thành phố hiện đại hơn. Camera giúp ghi lại mọi chuyển động: chiếc xe vượt đèn đỏ, dòng người chen chúc giờ tan tầm, hay một vụ va chạm bất ngờ.
Công nghệ đến với đời sống như một người gác đường thầm lặng. Nhưng thời đại số luôn có hai mặt.
Khi công nghệ dân sự bước vào chiến tranh
Camera giao thông và trí tuệ nhân tạo vốn sinh ra để phục vụ cuộc sống: quản lý đô thị, giảm ùn tắc, tăng an ninh. Những dữ liệu ấy, nếu đặt trong tay đúng người, sẽ giúp thành phố vận hành trật tự hơn.
Nhưng nếu rơi vào tay kẻ khác, nó có thể trở thành một bản đồ chuyển động của cả xã hội. Trong chiến tranh hiện đại, dữ liệu đôi khi quý không kém vũ khí.
Một hệ thống camera đô thị, nếu bị khai thác, có thể giúp theo dõi đường đi của xe cộ, của đoàn công tác, thậm chí của những người giữ vị trí quan trọng.
Những chiếc camera vốn sinh ra để giữ trật tự giao thông, bỗng có thể trở thành “mắt thần” của chiến tranh.
Ranh giới mong manh
Câu chuyện ấy đặt ra một câu hỏi không dễ trả lời. Khi một hệ thống dân sự bị dùng cho mục đích quân sự, nó còn là công trình dân sự nữa hay không?
Một chiếc camera treo trên cột đèn – hôm qua chỉ là thiết bị giao thông, nhưng ngày mai có thể trở thành mục tiêu trong một cuộc xung đột.
Chiến tranh hiện đại vì thế ngày càng phức tạp. Ranh giới giữa dân sự và quân sự mờ đi từng chút một.
Điều còn lại là con người
Công nghệ không có đạo đức.
Nó chỉ làm theo cách con người sử dụng nó.
AI có thể giúp quản lý đô thị thông minh hơn.
Camera có thể làm cho giao thông an toàn hơn.
Nhưng nếu thiếu kiểm soát, cùng những công nghệ ấy cũng có thể mở ra những nguy cơ mới.
Sau cùng, lịch sử nhiều lần nhắc chúng ta một điều giản dị:
vũ khí nguy hiểm nhất không phải là máy móc, mà là cách con người sử dụng máy móc.
Camera đứng ngã tư
Lặng im nhìn phố thị
Ánh đèn xanh vẫn sáng
Mà thời cuộc chưa yên.
P/s:
Ngày xưa, người ta nói “vách có tai”.
Thời nay có lẽ phải nói thêm: “cột đèn cũng có mắt.”
Xem thêm:
https://cand.com.vn/tu-lieu-quoc-te/he-lo-cach-thuc-israel-theo-doi-hanh-tung-cua-lanh-dao-iran-i798553/
---
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét